Anlamı
bir söz hatırlanacak gibi olup da hatırlanamadığında söylenen bir söz.
Detaylı Açıklama
Dilinin ucunda sözü, bir kelimeyi, adı ya da cümleyi hatırlayacak gibi olup bir türlü çıkaramayan kişinin yaşadığı anı anlatmak için kullanılır. Bu ifade çoğu zaman tek başına da söylenir ve konuşanın hafızayla verdiği mücadeleyi görünür kılar. Kişi cevabı bilir gibidir ama tam olarak tutup çıkaramaz. Bu yüzden sözde eksik kalmış bir tamamlanma hissi vardır. Gündelik konuşmada özellikle isimler, eski anılar, şiir dizeleri ve yabancı kelimeler aranırken çok doğal görünür. Dilinin ucunda oluş, bilginin kaybolmadığını ama erişimin zorlaştığını düşündürür. Hafızanın sınırda dolaştığı, sözün yakalanmayı beklediği o küçük gerilim anını iyi anlatan yerli bir ifadedir. Tam çıkacakken tıkanan bilgiyi ve o anki çaresizlik hissini güçlü biçimde aktaran kısa ama etkili bir ifadedir.
Örnek Cümleler
- İsmi dilinin ucunda olduğunu biliyor ama ne kadar uğraşsa da söyleyemiyor.
- Cevap dilinin ucunda olduğu hâlde heyecandan bir türlü ağzından çıkaramadı.
- O eski şarkının nakaratı gün boyu dilinin ucundaydı ama sözlerini bir türlü hatırlayamadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü bilgi tam kaybolmamıştır, sadece tam olarak söze dönüşmemiştir. Bu yarım kalmışlık hissi, ifadenin merkezindedir. Bu yarım kalmışlık hissi, ifadenin merkezindedir ve hemen herkesin deneyimlediği evrensel bir andır.
Dilinin ucunda daha çok mevcut durumu anlatır. Dilinin ucuna gelmek ise o duruma doğru hareket eden süreci daha belirgin biçimde duyurur.
Çünkü hemen herkes zaman zaman bir ismi ya da kelimeyi hatırlayacak gibi olur ama çıkaramaz. İfade, bu ortak deneyimi doğrudan adlandırır.