Deyim

Dilinin Ucuyla Ne Demek?

Anlamı

içten, yürekten olmayarak, laf olsun diye.

Detaylı Açıklama

Dilinin ucuyla, içten ve yürekten olmayarak, laf olsun diye anlamına gelir. Zarf gibi kullanılır: dilinin ucuyla teşekkür etmek, dilinin ucuyla özür dilemek, dilinin ucuyla davet etmek. Söz söylenir, ama söyleyenin gönlü sözün arkasında değildir. Tanımda üç öğe yan yana durur: içten değil, yürekten değil, laf olsun diye. Görüntüde söz dilin ucunda kalır, derine inmez. Dinleyen bunu bir ses tonundan, bir bakıştan ya da sözün kısalığından sezebilir. Kalıp bir kınama da taşıyabilir: dilinin ucuyla söyledi, kimse inanmadı. Söz bir taziyede, bir barışmada ya da bir kutlamada geçebilir. Söyleyen kişi bir akraba, bir rakip ya da küs bir kardeş olabilir. Söylenen sözün kendisi güzel olsa da içtenlik eksik kalır.

Örnek Cümleler

  1. Kavganın ardından kardeşinden dilinin ucuyla özür diledi, sonra kapıyı çarpıp odasına girdi.
  2. Rakip firmanın sahibi ihaleyi kazanan Selim'i dilinin ucuyla kutladı, elini sıkarken yüzüne bile bakmadı.
  3. Cenazeye gelen uzak akraba dilinin ucuyla başsağlığı diledi, yarım saat sonra mirası sormaya başladı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Laf olsun âdet yerini bulsun, konuşacak bir konu bulunmayıp rastgele söz edildiğinde söylenir. İkisinde de söz gönülden gelmez. Biri konuşmanın boşluk doldurmak için yapıldığını, öteki sözün gönülsüzce söylendiğini anlatır.

Ağız yapmak, birini kandırmak, yanıltmak amacıyla duygularını ve düşüncelerini olduğundan başka türlü gösterecek biçimde konuşmaktır. Bu deyimde bir kandırma amacı açıkça yer alır. Dilinin ucuyla konuşanın tanımında ise amaç anılmaz; yalnız içtenliğin eksikliği söylenir.

Atasözüne göre insanın sıkıntısını yürekten paylaşan yalnız annesidir, ötekilerin üzülmesi yüzeyseldir. Başkalarının dilinin ucuyla söylediği bir başsağlığı bu yüzeyselliğe örnek olabilir. Atasözü içtenliğin kimde bulunduğunu, deyim kimde bulunmadığını gösterir.