Anlamı
her yerde kendisinden söz edilmek:
'Hangi hanım, dillerde gezen aşk maceralarından dolayı mevkisinden düşüyor?' -H. C. Yalçın.
Detaylı Açıklama
Dillerde dolaşmak, her yerde kendisinden söz edilmektir; gezmek fiiliyle de kurulur: dillerde gezmek. Öznesi konuşulan şeydir: bir olay, bir haber, bir dedikodu, bir başarı ya da bir kişi. Dil sözcüğü çoğul biçimdedir; sözün tek bir kişinin değil, birçok kişinin ağzında olduğu böyle anlatılır. Tanım konuşulanın iyi mi kötü mü olduğunu belirtmez; övülen bir iyilik de, ayıplanan bir olay da dillerde dolaşabilir. Her yerde sözü, konuşmanın bir evle ya da bir sokakla sınırlı kalmadığını gösterir. Dolaşmak ve gezmek fiilleri sözün bir ağızdan ötekine geçişini canlandırır. Kalıp sıfat-fiille de kurulur: dillerde gezen bir hikâye. Mahalle kahvelerinde, okul bahçelerinde ya da gazete sayfalarında karşılığını bulabilir.
Örnek Cümleler
- Belediye başkanının kayınbiraderine verilen ihale, haftalardır bütün kasabada dillerde dolaşıyor.
- Yangında komşusunun çocuklarını kurtaran fırıncının cesareti günlerce mahallede dillerde gezdi.
- Ünlü şarkıcının gizlice evlendiği haberi bir gece içinde bütün şehirde dillerde dolaşmaya başladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Aşk maceralarıdır: Hangi hanım, dillerde gezen aşk maceralarından dolayı mevkisinden düşüyor? Yazar, herkesin konuştuğu bu maceraların bir hanımı bulunduğu yerden düşürüp düşürmediğini sorar. Konuşulan şey burada bir ayıp gibi görülür.
Tanımlar birbirine çok yakındır: biri her yerde kendisinden söz edilmeyi, öteki herkes tarafından konuşulur olmayı anlatır. Dillerde dolaşmak sözün yerden yere gezmesini canlandırır. Dillere destan olmak ise bir şeyin destan gibi anlatılır hâle gelmesini bir görüntüyle verir.
Atasözü, insanın haklı ya da haksız yere adı bir kez kötüye çıktı mı, sonra yaptıklarının hep o gözle değerlendirildiğini söyler. Dillerde dolaşan kötü bir söz böyle bir ün doğurabilir. Atasözü kötü ünün kalıcılığını, deyim sözün yayılışını anlatır.