Anlamı
başkalarının kolay kolay anlayamadıkları şeyi, her gün onunla uğraşan kimse çok kolay anlar.
Detaylı Açıklama
Dilsizin dilinden anası anlar atasözünde, yabancıların güçlükle çözdüğü bir şeyi her gün onunla uğraşan kişinin kolayca kavradığı anlatılır. Söz bir görüntüyle kurulur: konuşamayan bir çocuğun ne istediğini en iyi annesi bilir. Burada ana, her gün o çocukla uğraşan kişidir; atasözü bu yakınlığı her türlü işe yayar. Anlaşılması güç şey bir hastanın derdi, bir makinenin arızası, bir hayvanın huyu ya da bir öğrencinin sıkıntısı olabilir. Anlayan kişi bir hemşire, bir usta, bir çoban ya da bir öğretmen olabilir. Ölçü bilgi değil, her gün uğraşmaktır. Söz bir başarıyı açıklarken de, bir yabancının anlayamamasını açıklarken de kurulabilir. Atasözünde dilsizin derdi sözsüzdür; onu çözen, işaretleri tanıyan göz ve kulaktır.
Örnek Cümleler
- Doktorlar felçli hastanın ne istediğini çözemedi ama yıllardır ona bakan karısı hemen anladı; dilsizin dilinden anası anlar.
- Eski torna tezgâhının tıkırtısını yeni teknisyen duymadı bile, otuz yıllık usta arızayı hemen buldu; dilsizin dilinden anası anlar.
- Sınıfın en sessiz öğrencisinin üzgün olduğunu yalnız her sabah onu karşılayan öğretmeni fark etti; dilsizin dilinden anası anlar.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Ağzı var dili yok, pek sessiz ve kendi hâlinde olan ya da konuşamayan, derdini anlatamayan biri için söylenir. İkinci anlam atasözündeki dilsize yakındır. Atasözü böyle birinin derdini kimin anlayacağını da söyler.
Bu atasözü, iyi bir durumdayken kötü duruma düşen kimsenin, başına aynı şey gelenin derdini iyi anladığını söyler. Damdan düşen aynı şeyi yaşadığı için anlar. Dilsizin anası ise her gün onunla uğraştığı için; anlayışın sebebi iki sözde ayrıdır.
Ana gibi yâr olmaz atasözü, insanlar içinde bize anne kadar candan bağlı dost bulunmadığını söyler. İki atasözü de anayı öne çıkarır: biri bağlılığını, öteki anlayışını. Dilsizin dilinden anası anlar bu anlayışı her gün uğraşmaya bağlar.