Anlamı
'dinimi tanık tutarım' anlamında kullanılan bir ant sözü:
'Şevki Bey dedi, dinin aşkına sen Romenlerin gemi yaptıklarını işittin mi?' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Dinim hakkı için bir ant sözüdür; konuşan onunla dinimi tanık tutarım demek ister. Aşkına biçimi de vardır: dinim aşkına. Konuşan, söylediğinin doğruluğuna dinini tanık gösterir ve böylece sözüne güç katmak ister. Ant sözü bir iddiadan önce ya da sonra gelebilir: dinim hakkı için, bu parayı ben almadım. Söz konuşanın inandırmak istediği bir durumda kurulur: bir suçlamaya karşı, bir vaatte ya da bir tanıklıkta. Kalıpta birinci kişi iyelik eki vardır; konuşan kendi dinini anar. Söz bir pazarlıkta, bir mahkeme kapısında ya da bir köy kahvesinde duyulabilir. Dinleyen, bu ant karşısında sözün ciddiyetini anlar. Ant sözünün söylenmesi, sözün doğru olduğunu kendi başına kanıtlamaz; yalnız konuşanın ona verdiği değeri gösterir.
Örnek Cümleler
- Dinim hakkı için, kasadan tek kuruş almadım; isterseniz bütün hesapları yeniden sayın.
- Yaşlı çoban köylülere döndü: dinim aşkına, kurt o gece ağıla girmedi, kuzuyu ben satmadım.
- Dinim hakkı için oğlum, o kızın babasına seni kötüleyen tek bir söz söylemedim.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Aşkına biçimini ve ikinci kişiyi alır: Şevki Bey dedi, dinin aşkına sen Romenlerin gemi yaptıklarını işittin mi? Konuşan burada kendi dinini değil, karşısındakinin dinini anar. Söz bir soruya güç katmak için kullanılmıştır.
Ant içmek, bir şeyi yapmaya ya da yapmamaya söz vermek, yemin etmektir. Dinim hakkı için ise yemin sırasında söylenen hazır bir sözdür. Biri eylemi adlandırır, öteki o eylemin kalıplaşmış dilidir.
Atasözü, ardıç ağacının ateşi gibi yalancının sözünün de çabuk söndüğünü ve ona güvenilmediğini söyler. Ant sözü konuşanın sözüne güven arayışıdır. Atasözü ise güvenin anttan değil, kişinin doğruluğundan geldiğini hatırlatır.