Anlamı
talimat almak, emredilmek:
'Herkes benden emir, direktif almaya mecbur değil!' -A. Gündüz.
Detaylı Açıklama
Direktif almak, sözlükte talimat almak ve emredilmek sözleriyle açıklanır. Kalıpta iki taraf vardır: talimatı veren ve alan. Deyimin öznesi alan kişidir; veren taraf ayrılma ekiyle gösterilir: merkezden, müdürden, komutanlıktan direktif almak. Talimat bir işin nasıl yapılacağını, ne zaman başlayacağını ya da nerede duracağını bildirebilir. Alan kişi bir çalışan, bir asker, bir memur ya da bütün bir ekip olabilir. Sözlük alanın talimata uyup uymadığından söz etmez; yalnız talimatın ona ulaştığını bildirir. Tanımdaki emredilmek sözü edilgendir; buyruk alana yöneltilmiştir. Kalıp bir şantiyede, bir hastanede ya da bir askerî birlikte geçebilir. Kişinin kendi başına karar vermek yerine yukarıdan gelen sözü beklediği durumlar da bu kalıpla anlatılabilir. Direktifin yazılı mı sözlü mü geldiği tanımda yer almaz.
Örnek Cümleler
- Şantiye şefi beton dökümünü durdurdu; merkezden yeni direktif almadan hiçbir kalıbın sökülmeyeceğini duyurdu.
- Hemşire, hastanın ilacını artırmadan önce nöbetçi doktordan direktif aldı ve dozu ona göre ayarladı.
- Sınır karakolundaki birlik, bölük komutanlığından direktif alınca devriyeyi iki saat öne çekti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Direktifin kaynağı olan kişinin ağzından kurulur: Herkes benden emir, direktif almaya mecbur değil! Direktifi alacak olanlar herkes sözüyle anılır; konuşan, herkesin kendisinden buyruk almak zorunda olmadığını söyler, kimin ona bağlı olduğunu ise belirtmez. Kalıp burada emir sözcüğüyle yan yana durur, ayrılma ekini ise benden sözcüğü taşır.
Direktif vermek, talimat vermek, emretmek, buyurmaktır. Direktif almak bu eylemin öteki ucunda durur: talimat birine verilir, o kişi de onu alır. Biri buyuranı, öteki buyruğu karşılayanı özne yapar.
Bu atasözü toplum içinde kimsenin başına buyruk olmadığını, başta bulunan her kişinin üstünde daha büyük bir baş bulunduğunu söyler. Direktif almak da birinin üstünden talimat geldiğini anlatır. Şantiye şefi işçilere söz geçirir ama kendisi de merkezden direktif bekler.