Anlamı
talimat vermek, emretmek, buyurmak:
'Projelere, tasavvurlara geçildi, Paşa direktifler veriyordu.' -T. Buğra.
Detaylı Açıklama
Direktif vermek, talimat vermek, emretmek ve buyurmak anlamlarını taşır. Kalıbın öznesi talimatı veren kişidir; talimatın ulaştığı kişi ya da topluluk yönelme ekiyle gösterilir: ekibe direktif vermek. Veren kişi bir yönetici, bir komutan, bir aşçıbaşı ya da bir köy muhtarı olabilir. Talimat bir işin nasıl, ne zaman ya da kim tarafından yapılacağını bildirir. Sözlük talimatın sert mi yumuşak mı verildiğini söylemez; buyurmanın biçimi tanımın dışında kalır. Direktif sözcüğü çoğul olarak da kullanılabilir: direktifler vermek. Tanımdaki emretmek ve buyurmak, veren kişinin söz geçirebilecek bir yerde durduğunu gösterir. Bu yer bir makam, bir rütbe ya da bir işin başı olabilir. Kalıp bir yangın yerinde, bir lokanta mutfağında ya da bir sel uyarısının ardından geçebilir. Talimatın yerine getirilip getirilmediğini kalıp bildirmez.
Örnek Cümleler
- Yangın büyüyünce itfaiye amiri ekiplere direktif verdi; bir ekip binayı boşalttı, öteki komşu çatıyı soğuttu.
- Mutfak şefi akşam servisinden önce aşçılara direktif verdi, tatlıların son anda hazırlanmasını istedi.
- Köy muhtarı sel uyarısı gelince gençlere direktif verdi; dere yatağındaki traktörler bir saatte yamaca çekildi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Paşa verir: Projelere, tasavvurlara geçildi, Paşa direktifler veriyordu. Kalıp burada çoğul nesneyle ve süreklilik bildiren bir zamanla kullanılmıştır. Sözlük bu cümleyi kalıbın tek anlamının altında tanık olarak gösterir.
Talimat vermek, üst düzeyde bulunan birinin yaptıracağı işle ilgili görüşünü belirtmesi, yol göstermesidir. Direktif vermek ise talimat vermek sözüyle açıklanır ve buna emretmek, buyurmak anlamlarını ekler. Talimat vermenin tanımında yol göstermek, direktif vermekte buyruk öne çıkar.
Bu atasözü en önemsiz işte bile baş olmanın buyruk altında bulunmaktan iyi olduğunu söyler. Direktif vermek de baştakinin işidir: talimatı veren, buyruğu altındakilere ne yapacaklarını bildirir. Atasözü baş olmayı değerli bulur, deyim yalnız buyurma eylemini adlandırır.