Anlamı
daha önce iş birliği yaptığı kişiyi uzaklaştıracak davranışlarda bulunmak:
'Bugünlerde size dirsek çevirmişler, sebebini biliyor musunuz?' -E. Işınsu.
Detaylı Açıklama
Dirsek çevirmek, daha önce iş birliği yapılan kişiyi uzaklaştıracak davranışlarda bulunmaktır. Sözlük iki tarafı birden anar: dirsek çeviren ve ona dirsek çevrilen. İkisi arasında bir geçmiş vardır; birlikte iş görmüş, bir amaca birlikte çalışmışlardır. Uzaklaştırmak sözü, davranışın bu kişiyi geri iteceğini gösterir. Davranış bir sözü tutmamak, onu toplantılara çağırmamak, ondan bir işi saklamak ya da yeni bir ortakla anlaşmak olabilir. Sözlük davranışın sebebini söylemez. Dirsek çevrilen kişi -e ekini alır: ortağına dirsek çevirmek. Kalıp bir şirket ortaklığında, bir kooperatifte, bir dernek yönetiminde ya da bir zanaat atölyesinde geçebilir. İş birliği şartı tanımın merkezindedir: hiç birlikte çalışmamış iki kişi için bu tanım yerini bulmaz.
Örnek Cümleler
- Kooperatifi birlikte kurduğu köylülere dirsek çeviren başkan, ihaleyi kendi akrabasının firmasına verdi.
- Seçim boyunca omuz omuza çalıştığı ekip arkadaşlarına dirsek çeviren yeni başkan, kazanınca hiçbirini yönetime almadı.
- Yıllarca aynı tezgâhta çalıştığı ustasına dirsek çeviren kalfa, onun müşterilerini karşı dükkâna taşıdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümlede özne açıkça adlandırılmaz: Bugünlerde size dirsek çevirmişler, sebebini biliyor musunuz? Fiilin çokluk eki dirsek çevirenlerin birden fazla kişi olduğunu gösterir; dirsek çevrilen ise size sözüyle anılan kişidir. Konuşan bu uzaklaşmanın sebebini sorar.
Sırt çevirmek sözlükte üç anlam taşır: önem vermemek, desteğini ve ilgisini kesmek, darılmak. Dirsek çevirmenin tanımı ise eski bir ortağı hedef alır. Sırt çevirmek herhangi bir kişi ya da şey için söylenebilir; dirsek çevirmekte iki taraf daha önce birlikte çalışmıştır.
Atasözü, eski dostların aralarında ufak tefek dargınlıklar olsa da birbirine düşman olmadığını söyler. Dirsek çevirmek ise eski bir iş birliğinin ardından gelen uzaklaştırıcı davranışı anlatır. Atasözü eski bağın dayanıklılığını söyler, deyim o bağı zayıflatan davranışı adlandırır.