Anlamı
el pençe divan durmak:
'Araba yürürken karşımda divan durur gibi el pençe duruyor.' -O. C. Kaygılı.
Detaylı Açıklama
Divan durmanın anlamı sözlükte el pençe divan durmak kalıbından okunur. Kalıp birinin karşısında saygıyla, elleri önde birleştirilmiş olarak durmayı anlatır. Karşısında durulan kişi bir büyük, bir yönetici, bir hoca ya da bir efendi olabilir. Duruşta baş öne eğilebilir; kişinin konuşup konuşmadığını kalıp söylemez. Saygı gösterilen kişi karşısında ya da huzurunda sözüyle anılır: hocanın huzurunda divan durmak. Kalıbın öznesi saygı gösteren kişidir; bir uşak, bir çırak, bir öğrenci ya da bir torun olabilir. Duruş bazen ölçülü bir saygıyı, bazen ölçüyü aşan bir boyun bükmeyi gösterir. Söz bir konak anlatısında, bir tekke sahnesinde, bir atölyede ya da bir aile büyüğünün karşısında geçebilir.
Örnek Cümleler
- Eski konağın uşakları paşa salona girince kapının iki yanında ellerini kavuşturup divan durdular.
- Köyün çocukları bayram sabahı yaşlı imamın karşısında divan durdu, sırayla elini öptü.
- Yeni çırak, ustasının her sözünde ellerini önüne bağlayıp divan duruyor, bir soru sormaya bile çekiniyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir benzetme içinde kullanılır: Araba yürürken karşımda divan durur gibi el pençe duruyor. Yazar divan durmayı gibi edatıyla bir ölçü yapar ve el pençe sözünü de yanına ekler. Cümlede saygı gösteren kişi konuşanın karşısındadır.
Sözlük divan durmayı el pençe divan durmak kalıbına gönderir. El pençe divan ise iki anlam taşır: saygı gösterilen kimse karşısında el kavuşturmuş bir biçimde ve aşırı saygı göstererek. Divan durmak anlamını bu kalıptan alır; çırak örneğindeki çekingenlik ikinci anlama yakındır.
Atasözü, başkaları ezici davransa da büyüklere karşı saygıda kusur edilmemesini öğütler. Divan durmak da bir büyüğün karşısında saygıyla durmaktır. Atasözü saygıyı bir öğüt olarak verir; deyim bu saygının bedendeki duruşunu adlandırır.