Anlamı
yönetimi eline geçirmek:
'Uykusunun dizginlerini ele almak ve istediği zaman uyanmak.' -P. Safa.
Detaylı Açıklama
Dizginleri ele almak, yönetimi eline geçirmek anlamındadır. Kalıbın iyelikli biçimi de vardır: dizginlerini ele almak. Yönetilen şey bir şirket, bir ev, bir takım, bir dernek ya da bir proje olabilir. Yönetilenin ne olduğu tamlayanla gösterilebilir: şirketin dizginlerini ele almak. Özne yönetimi eline geçiren kişidir. Tanım yönetimin nasıl ele geçirildiğini söylemez; bir atama, bir seçim, bir miras ya da kendiliğinden üstlenilen bir sorumluluk olabilir. Yönetim önceden başka birinin elinde de olabilir, kimsenin elinde olmayabilir de. Kalıp kişinin kendi hayatına dönük bir yönetimi de anlatabilir: harcamalarının, uykusunun, öfkesinin dizginlerini ele almak. Söz bir işletme haberinde, bir aile anlatısında ya da bir spor yorumunda geçebilir. Yönetimi ele alan kişinin işi iyi mi kötü mü yürüttüğünü kalıp bildirmez.
Örnek Cümleler
- Babası hastalanınca fabrikanın dizginlerini ele alan Zeynep, ilk iş olarak bankalarla borçları yeniden düzenledi.
- Kaptan sakatlanınca takımın dizginlerini ele alan genç oyuncu, devre arasında herkese yeni görev dağıttı.
- Kredi kartı borcu büyüyen Selim, harcamalarının dizginlerini ele aldı ve her alışverişi deftere yazmaya başladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Uykunun dizginleri ele alınır: Uykusunun dizginlerini ele almak ve istediği zaman uyanmak. Burada yönetilen şey bir kurum değil, kişinin kendi uykusudur. Cümle bu yönetimi, kişinin dilediği an gözünü açabilmesiyle somutlaştırır.
Eline almanın birinci anlamı, bir işin ya da bir yerin yönetimini üstlenmektir. Dizginleri ele almak da yönetimi eline geçirmektir; iki kalıp bu anlamda örtüşür. Eline almanın sözlükte başka anlamları da vardır, dizginleri ele almanın tanımı ise tek anlamlıdır.
Atasözü, bir işin gidişinin iş başındakinin yönetimine bağlı olduğunu söyler. Dizginleri ele alan kişi de işin başına geçmiş olur. Atasözü yönetenin işe etkisini anlatır, deyim yönetimin birinin eline geçişini adlandırır.