Anlamı
birinin üzerindeki baskıyı azaltmak.
Detaylı Açıklama
Dizginleri gevşetmek, birinin üzerindeki baskıyı azaltmak anlamındadır. Kalıpta iki taraf vardır: baskıyı azaltan ve üzerindeki baskı azalan. Özne baskıyı azaltan kişidir; bir anne, bir baba, bir yönetici, bir öğretmen ya da bir yönetim olabilir. Baskı altındaki kişi bir çocuk, bir çalışan, bir öğrenci ya da bir topluluk olabilir. Azaltmak sözü baskının hafiflediğini gösterir. Yasakların biri kaldırılabilir, denetim seyrekleşebilir, kurallar yumuşatılabilir. Tanım bunun sebebini söylemez; güven, yorgunluk, bir başarı ya da yeni bir dönem olabilir. Baskının azalmasının nasıl sonuçlanacağını da kalıp bildirmez. Bir okulda, bir iş yerinde ya da evde yaşanan gevşemeler bu kalıpla anlatılabilir. Baskıyı artırmak ise sözlükte gemini kısmak deyimiyle anlatılır. Baskının kime yöneldiği tamlayanla gösterilebilir: çocukların üzerindeki dizginleri gevşetmek.
Örnek Cümleler
- Oğlu üniversiteyi kazanınca babası dizginleri gevşetti, hafta sonları eve geç gelmesine ses çıkarmadı.
- Satış hedefleri tutturulunca müdür ekibin üzerindeki dizginleri gevşetti, günlük rapor yerine haftalık rapor istedi.
- Sınavlar bitince okul yönetimi dizginleri gevşetti; öğrenciler son hafta forma yerine kendi kıyafetleriyle geldi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Gemini kısmak, bir kimsenin üzerindeki baskıyı artırmaktır. Dizginleri gevşetmek bunun karşıt yönüdür: baskı azaltılır. İki deyim de binicinin atı yönettiği takımdan bir görüntü alır; biri baskının artışını, öteki azalışını anlatır.
Dizginleri salıvermek, başıboş bırakmaktır; bırakılanın yanında onu yönlendiren biri kalmaz. Dizginleri gevşetmenin tanımında ise baskı azalır, ama başıboşluktan söz edilmez. Biri baskının hafiflemesini, öteki kişinin kendi hâline bırakılmasını anlatır.
Atasözü, kontrol altında bulundurulmayan ya da gereği gibi korunmayan gençlerin kötü yollara sürüklenebileceğini söyler. Dizginleri gevşetmek ise baskıyı kaldırmaz, azaltır. Atasözü denetimin hiç olmamasına bakar; deyim yalnız baskının hafiflemesini adlandırır.