Deyim

Dizginleri Salıvermek Ne Demek?

Anlamı

başıboş bırakmak.

Detaylı Açıklama

Dizginleri salıvermek, başıboş bırakmak anlamındadır. Kalıpta iki taraf vardır: bırakan ve bırakılan. Özne bırakan kişidir; bir aile büyüğü, bir şef ya da bir okul müdürü olabilir. Bırakılan bir oğul, bir işçi ekibi, bir sınıf, bir iş ya da bir hayvan olabilir. Başıboş sözü bırakılanın bir yönlendirme olmadan kaldığını anlatır. Tanım bunun bilerek mi, ilgisizlikten mi yapıldığını söylemez. Bırakılanın bu süre içinde neler yaptığını da kalıp bildirmez. Kalıp yönetimin elden bırakıldığı bir dönemi anlatırken kurulabilir: tatil boyunca dizginleri salıverdik. Buyruk olarak da söylenebilir: dizginleri salıverme. Ev içi, şantiye ya da sınıf böyle bir başıboşluğun sahnesi olabilir. Başıboş bırakılan kişinin durumu ise sözlükte başıboş kalmak deyimiyle anlatılır.

Örnek Cümleler

  1. Annesi yurt dışındayken babası dizginleri salıverdi; çocuklar iki hafta boyunca gece yarısına kadar oyun oynadı.
  2. Şantiye şefi işi kimseye devretmeden dizginleri salıverince işçiler öğlene kadar kahvede oturdu.
  3. Çoban dizginleri salıverince başıboş kalan katır, komşunun bostanına girip fideleri ezdi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Başıboş kalmak, baskı altında bulunmamak, karışanı görüşeni olmamaktır; öznesi bırakılan kişidir. Dizginleri salıvermekte ise özne bırakan taraftır. Aynı durumun iki ucudur: biri dizginleri salıverir, öteki başıboş kalır.

Atasözü, başıboş gezmeye alışanların disiplinli iş yapmaya gelemediğini söyler. Dizginleri salıverilen biri de başıboş kalır. Atasözü bu durumun bir alışkanlığa dönüşmesine bakar; deyim başıboş bırakma eylemini adlandırır.

Salıvermek, tutulan bir şeyi serbest bırakmaktır; dizgin söz konusu olunca at kendi yolunda gider. Sözlük bu görüntüyü ayrıca açıklamaz, yalnız başıboş bırakmak anlamını verir. Kalıp bir hayvan için de bir kişi için de kurulabilir.