Anlamı
korkudan ayakta duramayacak duruma gelmek:
'Mengene gibi bir el, cerrahın yakasına yapışınca zavallının dizlerinin bağı çözülecek gibi oldu.' -İ. O. Anar.
Detaylı Açıklama
Dizlerinin bağı çözülmek, korkudan, ani dehşetten ya da büyük bir sarsıntıdan ayakta duramayacak duruma gelmek anlamında kullanılan güçlü bir deyimdir. Burada diz bağı, insanı ayakta tutan görünmez destek gibi düşünülür; o bağ çözülünce beden çöker. Bu yüzden deyim çok ani ve sert duygu darbeleri için uygundur. İnsan kötü haber alınca, büyük bir tehlike görünce ya da hiç beklemediği bir durumla karşılaşınca dizlerinin bağı çözülebilir. Gündelik Türkçede korkunun bedene nasıl vurduğunu en iyi anlatan kalıplardan biridir. Ayakta durma iradesi ile korkunun gücü arasındaki ilişkiyi çok görünür kılar. Bedensel sarsılmanın duygu kökenli hâlini etkili biçimde anlatır. Bu yönüyle deyim, yalnız sözcük anlamını değil, kişinin içinde bulunduğu baskıyı, direnci ya da ilişki içindeki konumunu da açıkça hissettirir.
Örnek Cümleler
- Karşısındaki adamın elinde parlayan silahı görünce büyük bir korkuyla dizlerinin bağı çözüldü.
- Telefonla gelen kötü haberi duyunca dizlerinin bağı çözülür gibi olup duvara tutundu.
- Sahneye çıkmadan önce heyecandan değil, korkudan adeta dizlerinin bağı çözüldü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü korkunun bedende yarattığı çöküşü doğrudan bacaklara ve ayakta durma gücüne bağlar. Böylece duygu somutlaşır. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.
Dizleri kesilmek daha genel bir güç kaybını anlatabilir. Dizlerinin bağı çözülmek ise daha çok ani korku ve sarsıntı anlarına özgüdür. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.
Çünkü korku anında gerçekten bacakların boşaldığı hissi yaşanır. Deyim bu deneyimi neredeyse doğrudan kayda geçirir. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.