Atasözü

Doğru Söyleyenin bir Ayağı Üzengide Gerek Ne Demek?

Anlamı

doğru sözlü olan kişi sevilmeyen, istenmeyen kişi olacağı için bulunduğu yerden ayrılmaya hazır olmalıdır.

Detaylı Açıklama

Doğru söyleyenin bir ayağı üzengide gerek atasözü, doğru sözlü kişinin sevilmeyen, istenmeyen biri olacağı için bulunduğu yerden ayrılmaya hazır olması gerektiğini söyler. Tanımda bir sebep ve bir öğüt vardır: sebep sevilmemek, öğüt ayrılmaya hazır olmak. Doğru sözlü sözü kişinin bir huyunu niteler. Gerek sözü sözü bir öğüde çevirir: bu hazırlık yapılmalıdır. Ayrılmak bir iş yerinden, bir köyden, bir dernekten ya da bir aile meclisinden olabilir. Hazır olmak, ayrılmanın kesin değil olası olduğunu gösterir. Atasözü doğru konuşmaktan vazgeçmeyi öğütlemez; o konuşmanın getireceğini göze almayı ister. Dobra konuşan birine yapılan bir hatırlatma olabilir. Bir memurun, bir danışmanın ya da bir köy ihtiyarının ağzından çıkabilir. Sevilmemenin kimden geleceğini tanım söylemez.

Örnek Cümleler

  1. Yeni şirketindeki ilk toplantıda patronun planındaki açıkları sayan Deniz, özgeçmişini hep güncel tutuyor; doğru söyleyenin bir ayağı üzengide gerek.
  2. Köy derneğinin hesaplarını sorgulamaya karar veren öğretmen, kardeşinden kasabada kendisine bir oda ayarlamasını istedi; doğru söyleyenin bir ayağı üzengide gerek.
  3. Hastanedeki eksikleri gazeteye anlatmadan önce başka bir şehre tayin isteyen hemşire, ayrılmayı baştan göze aldı; doğru söyleyenin bir ayağı üzengide gerek.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Üzengi, ata binen kişinin ayağını koyduğu halkadır; bir ayağı üzengide olan kişi her an ata binip yola çıkabilir. Atasözü bu görüntüyle ayrılmaya hazır olmayı anlatır. Sözlük üzengiye ayrıca bir anlam vermez, sözü bir hazırlık öğüdü olarak açıklar.

Dokuz köyden kovulmayı anlatan söz, işine gelmeyen doğruları söyleyenlerin sevilmediğini bildirir. Üzengiyi anlatan atasözü bu sevilmeyişi baştan kabul eder ve ona hazırlıklı olmayı öğütler. Biri bir durumu anlatır, öteki o duruma karşı alınacak tutumu söyler.

Yol yakınken, sezilen ya da beliren kötü duruma düşmeden anlamında kullanılır. Atasözü de kişinin ayrılmaya hazır durmasını ister. Biri ayrılmanın zamanını, öteki bu ayrılığa hazırlıklı olmayı öne çıkarır.