Anlamı
doğru görünen nice kişiler vardır ki içyüzlerini bilenlerden nasıl düzenbaz oldukları öğrenilir.
Detaylı Açıklama
Doğruluk minarede kalmış onun da içi eğri atasözü, doğru görünen nice kişinin içyüzünü bilenlerden nasıl düzenbaz oldukları öğrenildiğini söyler. Tanımda iki görünüş karşı karşıyadır: dışarıdan görülen doğruluk ve içyüzü bilenlerin bildiği düzenbazlık. Nice sözü bu kişilerin az olmadığını gösterir. Düzenbazlık, içyüzü bilenlerden öğrenilir; dışarıdan bakan onu göremez. Doğru görünen kişi bir esnaf, bir yönetici, bir hayırsever ya da bir komşu olabilir. İçyüzü bilen bir çırak, bir ortak, bir muhasebeci ya da bir akraba olabilir. Atasözü bir hayal kırıklığının ardından, birinin gerçek yüzü öğrenilince söylenebilir. Söz görünüşle içyüz arasındaki ayrılığı anlatır; kimin düzenbaz olduğunu adıyla söylemez. Atasözünde yüklem iki kez gelir: kalmış ve eğri.
Örnek Cümleler
- Yıllarca mahallenin en dürüst esnafı bilinen bakkalın terazisine mıknatıs yapıştırdığını çırağı anlattı; doğruluk minarede kalmış onun da içi eğri.
- Bağışlarıyla gazetelere çıkan iş insanının vergi kaçırdığını şirketin muhasebecisi mahkemede açıkladı; doğruluk minarede kalmış onun da içi eğri.
- Herkese güvenilir görünen site yöneticisinin aidatlardan pay aldığını eski yardımcısı anlatınca öğrendik; doğruluk minarede kalmış onun da içi eğri.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Sözlük iki atasözüne aynı açıklamayı verir; anlamca aralarında fark yoktur. Ayrılık kuruluştadır: biri minarenin doğru ve eğri yanını aynı cümlede anar, öteki doğruluğun yalnız minarede kaldığını söyleyip onu da eğri bulur. İki sözde de görüntü minarenin dışı ile içi arasındaki ayrılıktır.
Rol yapmak, davranışlarda içtenlik bulunmamasıdır. Atasözünün anlattığı kişiler de doğru görünür ama içyüzleri başkadır. Deyim içtenlikten yoksun davranışı adlandırır; atasözü bu kişilerin düzenbazlığının içyüzü bilenlerce öğrenildiğini söyler.
Bu söz, ortağı kurnaz ve düzenbaz olan kişinin eline kârdan bir şey geçmediğini söyler. Doğruluk minarede kalmış onun da içi eğri de düzenbazlığı konu edinir, ama onu doğru görünen kişilerin içyüzünde arar. Biri düzenbazla ortaklığın zararını, öteki düzenbazlığın görünüşün ardına saklanmasını anlatır.