Deyim

Dokuz Doğurmak Ne Demek?

Anlamı

merakla, heyecanla, sabırsızlıkla beklemek:
'Sabahtan beri kamış kökünün içine sığınmış, yüreği ağzında, dokuz doğurarak şahinini bekleyişi...' -Y. Kemal.

Detaylı Açıklama

Dokuz doğurmak, merakla, heyecanla, sabırsızlıkla beklemek anlamındadır. Tanım üç duyguyu birlikte sayar: merak, heyecan ve sabırsızlık. Beklenen şey bir haber, bir sonuç, bir kişi ya da bir olay olabilir. Bekleyen bir öğrenci, bir hasta yakını, bir avcı ya da bir anne olabilir. Kalıp zarf-fiille kurulup başka bir fiile bağlanabilir: dokuz doğurarak beklemek. Bekleyişin süresi tanımda yer almaz; birkaç dakika da olabilir, günler de. Sözlük dokuz sayısının ve doğurmak fiilinin burada neden kullanıldığını açıklamaz. Kalıp bir ameliyat bekleyişini, bir sınav sonucunu ya da bir yolcunun dönüşünü anlatabilir. Beklenen şeyin sonunda gelip gelmediğini kalıp bildirmez. Fiil kişi ekleriyle çekimlenir: dokuz doğurdum, dokuz doğurdular.

Örnek Cümleler

  1. Ameliyathanenin kapısında dokuz doğuran aile, doktor dışarı çıkınca hep birden ayağa kalktı.
  2. Üniversite sonuçlarının açıklanacağı gece Elif, sabaha kadar bilgisayarın başında dokuz doğurdu.
  3. Askerden dönecek oğlunu bekleyen anne, otobüs terminalinde dokuz doğurarak sık sık saatine baktı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Kamış köküne sığınmış birinin bekleyişiyle anlatılır: Sabahtan beri kamış kökünün içine sığınmış, yüreği ağzında, dokuz doğurarak şahinini bekleyişi... Yüreği ağzında sözü bekleyenin heyecanını, sabahtan beri sözü bekleyişin uzunluğunu gösterir. Beklenen şey ise bir şahindir.

İple çekmek, sabırsızlıkla beklemektir. Dokuz doğurmanın tanımında sabırsızlığın yanında merak ve heyecan da vardır. İple çekmek bir sabırsızlığı, dokuz doğurmak üç duygunun birlikte yaşandığı bir bekleyişi anlatır.

Bu söz, umutsuz bir bekleyişi anlatmak için kullanılır. Dokuz doğuran kişi ise merakla ve heyecanla bekler; tanım bekleyişin umutsuz olduğunu söylemez. İkisi de bir beklemeyi konu edinir, ama biri umutsuzluğu, öteki heyecanı öne çıkarır.