Anlamı
argo birini çeşitli yollarla pohpohlayarak yönlendirmek, kışkırtmak, gaza getirmek:
'Kimler dolduruşa getirdi sizleri, kimlere kandınız?' -A. Kulin.
Detaylı Açıklama
Dolduruşa getirmek, sözlükte argo notuyla verilir ve birini çeşitli yollarla pohpohlayarak yönlendirmek, kışkırtmak, gaza getirmek anlamına gelir. Kalıpta iki taraf vardır: yönlendiren ve yönlendirilen. Deyimin öznesi yönlendiren kişidir; yönlendirilen belirtme ekiyle gelir: onu dolduruşa getirmek. Tanımdaki pohpohlamak sözü kullanılan yolu gösterir: övgü, iltifat, kişiyi yüceltmek. Çeşitli yollarla sözü ise bu yolun tek olmadığını bildirir. Yönlendirmenin vardığı iş bir istifa, bir yarış, bir alışveriş ya da bir meydan okuma olabilir. Bu işi yapan kişi bir satış temsilcisi, bir takım arkadaşı ya da bir siyasetçi olabilir. Kalıp bir suçlamada, bir pişmanlıkta ya da bir uyarıda geçebilir. Edilgen biçimi dolduruşa getirilmektir; dolduruşa gelmek ise ayrı bir kalıptır ve olayı yönlendirilenin yanından anlatır.
Örnek Cümleler
- Mahalledeki gençler Kerem'i en iyi yüzücü diye övüp dolduruşa getirdi; Kerem dalgalı denize tek başına açıldı.
- Satış temsilcisi, yaşlı adamı iltifatlarla dolduruşa getirip ihtiyacı olmayan pahalı bir masaj koltuğu aldırdı.
- Sendikadaki ağabeyler genç işçiyi cesaretini öven sözlerle dolduruşa getirdi, o da toplantıda müdüre tek başına çıkıştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sizler diye seslenilen bir topluluk: Kimler dolduruşa getirdi sizleri, kimlere kandınız? Konuşan önce yönlendirenlerin kim olduğunu sorar; ikinci soru, yönlendirilenlerin kandığını dile getirir. Cümle iki soruyu yan yana koyarak işin iki tarafını birlikte gösterir.
Gaz vermenin sözlükteki ikinci anlamı doğrudan dolduruşa getirmektir; üçüncü anlamı ise coşturmaktır. Bu yüzden ikinci anlamda iki kalıp birbirinin yerine geçebilir. Gaz vermenin birinci anlamı ise motorlu taşıtın gaz pedalına basmaktır.
Atasözü, birini başkasına karşı kışkırtmak için söylenen ara bozucu bir sözün bin büyü kadar etkili olduğunu söyler. Dolduruşa getiren kişi de kışkırtır, ama tanım bunu pohpohlama yoluyla yaptığını belirtir. Atasözü ara bozucu sözün etkisini, deyim yönlendirme işinin kendisini anlatır.