Anlamı
1) son hızla koşmak; 2) mec. kendini kaptırıp sürüklenmek:
'Kendimi yalnız sanıyor ve talihin arabasında doludizgin gidiyordum.' -A. H. Tanpınar.
Detaylı Açıklama
Doludizgin gitmek, bir atın son hızla koşması görüntüsünden doğmuş; hem gerçek anlamda çok hızlı ilerlemeyi hem de mecazen kendini bir akışa kaptırıp sürüklenmeyi anlatan güçlü bir deyimdir. Bu sözde hareket yalnız hızlı değil, coşkulu ve denetimsizdir. Kişi ya gerçekten büyük bir hızla yol alır ya da duygu, istek, olaylar ve hayat akışı içinde kontrolü kısmen bırakmış biçimde savrulur. Bu yüzden deyim aşk, öfke, başarı hırsı, macera, gençlik enerjisi gibi konularda çok etkileyici durur. Gündelik dilde hem fiziksel hareket hem de ruh hâli için kullanılabilir. Söylendiğinde önüne bakmadan ilerleyen, tempoyu düşürmeyen ve çoğu zaman durup düşünmeyen bir gidiş göz önüne gelir. Kısacası doludizgin gitmek, hızla birlikte taşkınlık ve sürükleniş de taşır.
Örnek Cümleler
- At doludizgin gittiği için arkasında kaldırdığı toz bulutu bütün ovayı kapladı.
- Gençlik heyecanıyla doludizgin gitmeye başlayınca çevresindeki hiç kimseyi dinlemez oldu.
- Olaylar doludizgin gitmeye başlayınca ne olduğunu anlamaya bile vakit kalmadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü doludizgin gidiş, kontrollü ilerleyişten farklıdır. Hızın yanında kendini bırakma ve sürüklenme duygusu taşır. Hızın yanında kendini bırakma ve sürüklenme duygusu deyimi sıradan koşmaktan ayırır.
Aşk, öfke, başarı hırsı, olayların hızlı gelişmesi ya da hayatın baş döndürücü akışı için çok sık kullanılır. Hayatın baş döndürücü akışını ya da duyguların frensiz ilerleyişini anlatmak için çok uygundur.
Atın tam hızla koşması herkesin zihninde canlı bir görüntü oluşturur. Bu görüntü mecaz anlamı da daha etkili kılar. Atın tam hızla koşma görüntüsü mecaz anlamı da somut ve canlı kılarak etkisini artırır.