Anlamı
konuşmayan, hareketsiz (kimse).
Detaylı Açıklama
Don yağı gibi, konuşmayan, hareketsiz kimseyi niteleyen bir sözdür. Tanımdaki parantez sözün kişiler için kullanıldığını gösterir. İki nitelik birlikte anılır: kişi hem konuşmaz hem kımıldamaz. Benzetme gibi edatıyla kurulur; sözlük don yağının neden seçildiğini açıklamaz. Söz yüklem yerinde de durabilir: yeni gelin sofrada don yağı gibiydi. Bir fiille de kurulabilir: don yağı gibi oturmak, don yağı gibi durmak. Kişi bir toplantıda, bir misafirlikte, bir sınıfta ya da bir aile sofrasında böyle olabilir. Konuşmamanın ve kımıldamamanın sebebi utangaçlık, ilgisizlik, yorgunluk, bir korku ya da küskünlük olabilir; tanım sebebi belirtmez. Sözlükte aynı benzetmeyle kurulan bir deyim daha vardır: don yağının tortusu gibi kalmak.
Örnek Cümleler
- Düğünde herkes halaya kalkarken damadın amcası köşede don yağı gibi oturdu, kimseyle tek kelime etmedi.
- Toplantı boyunca don yağı gibi duran yeni muhasebeci, kendisine soru sorulunca bile başını kaldırmadı.
- Misafirler gelince oğlan televizyonun karşısında don yağı gibi kaldı, annesinin bakışlarına aldırmadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ölü gibi, sözlükte hiç kımıldamadan ya da kımıldamayan, hareketsiz diye açıklanır. Don yağı gibinin tanımında hareketsizliğe konuşmamak da eklenir ve söz kişiler için verilir. Biri yalnız kımıltısızlığı, öteki hem sessizliği hem kımıltısızlığı anlatır.
Put kesilmek, sessiz ve hareketsiz bir durum almaktır. Don yağı gibi de konuşmayan, hareketsiz kişiyi niteler. Biri bu duruma girişi bir fiille, öteki kişinin hâlini bir niteleme sözüyle anlatır.
Atasözü, duygu ve düşüncelerini açığa vurmayan sessiz insanın yavaş akan derin su gibi tehlikeli olduğunu söyler. Don yağı gibi kişi de konuşmaz. Atasözü sessiz insandan bir tehlike sezer; deyim yalnız konuşmayan ve kımıldamayan kişiyi niteler.