Anlamı
hava, suları donduracak derecede soğumak.
Detaylı Açıklama
Dona çekmek, havanın suları donduracak kadar sert biçimde soğuması anlamında kullanılan bir deyimdir. Bu ifade, yalnız havanın serinlemesini değil, ayazın ciddi boyuta ulaştığını ve etkisini göstermeye başladığını anlatır. Dona çektiğinde su yüzeyleri, bitkiler, yollar ve dışarıda kalan her şey bundan payını alır. Bu yüzden sözde yalnız hava bilgisi değil, gelecek zararın haberi de vardır. Köylü ve şehirli dilinde kış sabahlarını anlatırken doğal biçimde yer bulur. Biraz kaygı taşır; çünkü dona çeken hava çoğu zaman meyveye, ürüne ya da günlük düzene zarar verebilir. Kısacası dona çekmek, soğuğun sıradan sınırı aşıp çevreyi dönüştürecek kadar kuvvetlendiğini anlatan pratik ve etkili bir ifadedir. Bu yönüyle ifade, yalnız olayın adını koymaz; kişinin tavrını, ilişkinin kırılganlığını ya da durumun sosyal yankısını da hissettirir.
Örnek Cümleler
- Gece hava iyice dona çekince çeşmeler sabaha karşı buz tuttu.
- Mart sonu dona çekerse meyve ağaçları yine zarar görür diye korktular.
- Akşamdan hava dona çekmeye başlayınca herkes erken davranıp bahçedeki fidanlar için önlem aldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü burada soğuk, gözle görülür sonuç doğuracak seviyeye ulaşır. Su donacak, ürün zarar görecek, hayat zorlaşacaktır. Su donacak, ürün zarar görecek ve hayat zorlaşacak düzeye ulaşan soğuğu anlatır.
Kış geceleri, ayaz, bahçe-bostan kaygısı ve sabah buzlanması konuşulurken çok doğal biçimde kullanılır. Kış geceleri, ayaz ve bahçe kaygısı konuşulurken çok doğal biçimde karşımıza çıkar.
Çünkü dona çeken hava bir uyarıdır. İnsanlar bu sözü duyunca zarar gelmeden önce önlem alma ihtiyacı hisseder. Dona çeken hava bir uyarıdır ve insanlar zarar gelmeden önce önlem alma ihtiyacı hisseder.