Anlamı
hemen söyleyecek durumda olmak:
'Bayram, dudağının ucuna gelen soruyu soramadı.' -A. Kulin.
Detaylı Açıklama
Dudağının ucuna gelmek, bir şeyi söylemek üzere olmak, sözün neredeyse ağzından çıkacak noktaya gelmesi ama henüz söylenmemesi anlamında kullanılan bir deyimdir. Bu ifade, düşüncenin zihinden dile geçişteki son eşiğini anlatır. Kişi soruyu, itirafı, sitemi ya da sözü neredeyse söyleyecektir; fakat bir sebeple durur, yutar ya da erteler. Bu yüzden deyimde hem yakınlık hem de eksik kalma duygusu vardır. Gündelik dilde özellikle tutulmuş sözler, sorulamayan sorular, yarım kalmış itiraflar ve son anda vazgeçilen cümleler için çok uygundur. Kısacası dudağının ucuna gelmek, söylenmeye çok yaklaşmış ama tam çıkmamış sözün gerginliğini ve geride bıraktığı eksikliği anlatır. Bu nedenle deyim, yalnız susmayı değil, susmanın hemen öncesinde yaşanan iç gerilimi de görünür kılar.
Örnek Cümleler
- O soruyu sormak dudağının ucuna geldi ama cesaretini toplayamayıp yine sustu.
- Adını söylemek dudağının ucuna gelmişti ama son anda vazgeçip sessiz kaldı.
- Dudağının ucuna gelen sert itirazı toplantı bitene kadar yutup sessiz kaldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü söz neredeyse söylenecektir ama orada durur. Söylenmeyen şeyin ağırlığı bu yüzden daha çok hissedilir. Böylece eksik kalan söz, söylenmiş bir cümleden bile daha baskın olabilir.
Soru, itiraf, sitem, isim anma ve duygusal açıklamalar için çok uygundur. Çünkü bunlar çoğu zaman son anda tutulur. Özellikle ilişki konuşmalarında bu yarım kalmışlık daha güçlü hissedilir.
Anlamları oldukça yakındır. İkisi de neredeyse söylenecek olan sözü anlatır; sadece beden imgesi farklıdır. Dudağının ucu ise sözü söylemeye en yakın son eşiği biraz daha somut hissettirir.