Deyim

Düğmük Atmak Ne Demek?

Anlamı

düğümlemek:
'Bazı aileler resmî nikâh yanında bir de imam nikâhı kıyıveriyorlarmış. Bunu da bir paketin kınnapla bağlandıktan sonra düğmük üstüne düğmük atılmasına benzetiyorlar.' -Ç. Altan.

Detaylı Açıklama

Düğmük atmak, düğümlemek anlamındadır. Sözlük kalıbı tek bir fiille karşılar. Düğümlenen şey bir ip, bir sicim, bir kınnap, bir mendilin ucu ya da bir paketin bağı olabilir. Düğümün atıldığı yer yönelme ekiyle gösterilebilir: ipin ucuna düğmük atmak. Özne düğümü atan kişidir; bir satıcı, bir kargocu, bir köylü ya da bir ev hanımı olabilir. Düğmük sözcüğü bu kalıpta düğüm yerine geçer; düğüm atmak da sözlükte aynı fiille açıklanır. Düğüm bir kez de atılabilir, üst üste de: düğmük üstüne düğmük atmak. Tanım düğümün amacını söylemez; bir paketi bağlamak, bir ipi kısaltmak ya da iki ipi birleştirmek olabilir. Söz bir pazarda, bir ambarda, bir köy evinin avlusunda duyulabilir.

Örnek Cümleler

  1. Köylü kadın, pazara götüreceği yumurta sepetinin bezini dört köşesinden düğmük atarak bağladı.
  2. Kargocu, yolda açılmasın diye kolinin sicimine iki kez düğmük attı.
  3. Çadırın ipi kısa gelince dedem iki ipi düğmük atarak birleştirdi ve kazığa bağladı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Resmî nikâhın yanında kıyılan imam nikâhı: Bazı aileler resmî nikâh yanında bir de imam nikâhı kıyıveriyorlarmış. Bunu da bir paketin kınnapla bağlandıktan sonra düğmük üstüne düğmük atılmasına benzetiyorlar. Benzetmede ilk bağ resmî nikâha, üstüne atılan düğmük imam nikâhına karşılık gelir.

Sözlük iki kalıbı da düğümlemek diye açıklar; anlamca ayrılmazlar. Ayrılık sözcüktedir: biri düğüm, öteki düğmük sözcüğüyle kurulur. Düğüm atmanın tanığında mendil ve yazma uçları, düğmük atmanınkinde bir paketin kınnabı düğümlenir.

Atasözü, verdiği sözü yerine getirmeyen kişinin, sebebi sorulduğunda kendini savunmakta zorlandığını söyler. Burada düğüm verilen sözdür; dişle çözülmemesi savunmanın güçlüğünü anlatır. Düğmük atmak ise gerçek bir ipin düğümlenmesidir.