Anlamı
düğümlemek:
'Bazı aileler resmî nikâh yanında bir de imam nikâhı kıyıveriyorlarmış. Bunu da bir paketin kınnapla bağlandıktan sonra düğmük üstüne düğmük atılmasına benzetiyorlar.' -Ç. Altan.
Detaylı Açıklama
Düğmük atmak, bir şeyi bağlamak için düğümlemek anlamında kullanılan eski bir deyimdir. Halk ağzında düğüm atmakla yakın anlam taşır ama daha yerel bir söyleniş verir. Bir şeyi sıkıca bağlayıp çözülmez kılma duygusu vardır. Bu sözün değeri, küçük bir işin bile ağız özellikleriyle nasıl ayrı bir kimlik kazandığını göstermesindedir. Aynı eylem, yerel söyleyiş sayesinde daha somut, daha sıcak ve daha halk içinden bir tını taşır. Böylece günlük bir iş bile kültürel hafıza değeri kazanır. Eski ağız özelliklerinin yaşaması da burada önemlidir. Kısacası düğmük atmak, bağlama eylemini yalnız anlatmakla kalmayan, aynı zamanda halk dilinin yerel rengini de taşıyan dikkat çekici bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Paketi iyice düğmük atmak gerektiğini, yoksa hemen açılacağını özellikle söyledi.
- Nine, bohçanın ucuna bir düğmük atmakla işini iyice sağlama aldı.
- İşi öyle sıkı tuttu ki sanki her tarafa düğmük atmak istiyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Anlamları çok yakındır; fark daha çok söyleyiştedir. Düğmük atmak sözü, düğüm atmaya göre daha yerel ve halk ağzına özgü bir tat taşır.
Çünkü bugünkü standart dilde daha seyrek duyulur ve halk ağzı izlenimi verir; bu da söze eski zaman ve yöresel kullanım havası kazandırır.
Evet, işi sıkı tutmak, gevşek bırakmamak ve bir meseleyi kolay çözülmeyecek hâle getirmek anlamında mecazlı biçimde de rahatça kullanılabilir; günlük dilde de işler.