Anlamı
ağırlamanın değeri, özel olarak hazırlanmasında, bir fedakârlık yapılmasındadır.
Detaylı Açıklama
Düğün aşıyla dost ağırlanmaz atasözü, ağırlamanın değerinin özel olarak hazırlanmasında, bir fedakârlık yapılmasında olduğunu söyler. Değer iki şeye bağlanır: özel hazırlık ve fedakârlık. Özel olarak hazırlanmak, ikramın o konuk için yapılmasını anlatır. Fedakârlık, ev sahibinin bunun için bir şeyinden vazgeçmesidir: zamanından, emeğinden ya da parasından. Söz konuk ağırlamaya kolay yoldan girişen birine hatırlatılabilir. Ev sahibi bir gelin, bir kayınvalide, bir dede ya da yalnız yaşayan biri olabilir. Olumsuz geniş zamanlı edilgen fiil bir genel yargı bildirir: ağırlanmaz. Söz bir sofra hazırlığında, bir bayram ziyaretinde ya da bir misafirlik dönüşünde söylenebilir. Atasözünde düğün aşı ile dost birlikte anılır; ikisi arasındaki ilişkiyi dinleyen kendisi kurar.
Örnek Cümleler
- Uzaktan gelen arkadaşına mevlitten artan helvayı ikram etmek yerine Ayten sabah erkenden kalkıp börek açtı; düğün aşıyla dost ağırlanmaz.
- Yıllardır görmediği okul arkadaşı gelince Mehmet onu lokantaya götürmedi, kendi pişirdiği tandırın başına oturttu; düğün aşıyla dost ağırlanmaz.
- Bayramda gelecek kardeşleri için hazır yemek ısıtmayı düşünen Selim, sonunda iki gün izin alıp sofrayı kendisi hazırladı; düğün aşıyla dost ağırlanmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Düğün aşı, bir düğünde gelen herkes için pişirilen yemektir; belli bir konuk düşünülerek hazırlanmaz. Atasözü dostu böyle bir yemekle ağırlamayı yetersiz bulur. Sözlüğe göre ağırlamanın değeri özel hazırlıkta ve fedakârlıktadır.
Düğün pilavıyla dost ağırlamak, sözlüğe göre ikramın başkasının kesesinden ya da elinden yapılmasıdır; bir deyimdir ve bir davranışı adlandırır. Düğün aşıyla dost ağırlanmaz ise bir atasözüdür ve ikramın değerini özene, emeğe bağlar. Biri ikramın kimin kesesinden ya da elinden çıktığını, öteki nasıl hazırlandığını öne çıkarır.
Bu atasözü, beyin sofrasında ağırlanan kişinin bunu bir borç olarak taşıdığını, düğün aşı yiyenin ise kendi düğününe önceki düğün sahibini çağırarak borcunu ödediğini söyler. İki söz de düğün aşını anar. Biri bu aşı karşılığı ödenen bir ödünç gibi görür; öteki onu dost ağırlamaya yetmeyen bir ikram sayar.