Anlamı
dumanı olmayan baca olamayacağı gibi karısına sıkıntı vermeyen koca da olmaz.
Detaylı Açıklama
Dumansız baca olmaz, kahırsız koca olmaz atasözü, dumanı olmayan baca olamayacağı gibi karısına sıkıntı vermeyen kocanın da olmadığını söyler. Söz iki öbekten oluşur ve ikisinde de olumsuz geniş zamanlı fiil yinelenir: olmaz. İlk öbek bir benzetme kurar, ikinci öbek yargıyı kocaya taşır. Kahır, burada kocanın karısına verdiği sıkıntıdır. Tanım bu sıkıntının türünü söylemez; bir huysuzluk, bir ihmal, bir kıskançlık ya da bir geçim derdi olabilir. Söz kocasından yakınan bir kadına teselli olarak söylenebilir. Konuşan bir anne, bir kayınvalide, bir komşu ya da uzun yıllar evli kalmış bir kadın olabilir. Atasözü kocanın verdiği sıkıntıyı kaçınılmaz sayar; bağlama göre bir şikâyeti hafife almak için de söylenebilir. Söz bir mutfak sohbetinde ya da bir aile ziyaretinde geçebilir.
Örnek Cümleler
- Kocasının her akşam işten geç gelip yemekte surat asması genç gelini üzüyordu; dumansız baca olmaz, kahırsız koca olmaz.
- Kırk yıllık evli Saniye Hanım, kocasının huysuzluklarına alışmıştı ama arada bir söyleniyordu; dumansız baca olmaz, kahırsız koca olmaz.
- Kocasının kıskançlığı yüzünden arkadaşlarıyla buluşamayan Filiz, annesine dert yandı; dumansız baca olmaz, kahırsız koca olmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Baca dumansız olmaz; ocak yandıkça duman çıkar. Atasözü kocayı da böyle görür: karısına sıkıntı vermeyen koca olmaz. Duman bacanın ayrılmaz bir parçası gibi, kahır da kocalığın bir parçası sayılır.
Kahır çekmek, uzun süre sıkıntıya katlanmaktır. Atasözüne göre karısına sıkıntı vermeyen koca olmadığından, kadın bu sıkıntıyı çekecektir. Deyim bu sıkıntıya uzun süre katlanan kişiyi, atasözü sıkıntının kaynağı olan kocayı anlatır.
Bu atasözü, kocası iyi olmayan bir kadının, ne kadar zengin olursa olsun mutlu olamayacağını söyler. Dumansız baca olmaz, kahırsız koca olmaz ise kocanın kahrını kaçınılmaz bir şey gibi anar. Biri kocanın iyiliğini mutluluğa bağlar, öteki her kocada bir sıkıntı bulunduğunu kabul eder.