Anlamı
dumanı olmayan baca olamayacağı gibi karısına sıkıntı vermeyen koca da olmaz.
Detaylı Açıklama
Dumansız baca olmaz, kahırsız koca olmaz atasözü, nasıl bacanın duman çıkarması doğal sayılıyorsa, evlilik hayatında da özellikle kocadan gelen sıkıntının kaçınılmaz görüldüğünü anlatır. Bu söz, geleneksel aile düzeninin yüklerini ve kadınların çektiği sıkıntıyı olağanlaştıran eski bir bakış taşır. Bugün kulağa sert ve eleştiriye açık gelebilir; çünkü mutsuzluğu ve kahrı normalleştirir. Ancak halk dilindeki işlevi, evlilikte tamamen sorunsuz bir hayat beklememek gerektiğini söylemektir. Kısacası atasözü, evlilik kurumunu zorluklarla birlikte düşünür; fakat bunu yaparken geçmiş toplum anlayışının erkek merkezli ve kaderci izlerini de açıkça taşır. Bu nedenle bugünün kulağında yalnız bir öğüt değil, aynı zamanda eski aile düzeninin yüklerini gösteren tartışmalı bir tanıklık gibi de durur.
Örnek Cümleler
- Eskiler evlilikten yakınanlara dumansız baca olmaz, kahırsız koca olmaz derdi.
- Bu sözü duyunca herkes sustu ama dumansız baca olmaz, kahırsız koca olmaz anlayışını kabul etmek zor.
- Ninesi, gelinine nasihat verirken yine dumansız baca olmaz, kahırsız koca olmaz dedi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü sıkıntıyı ve özellikle kadının çektiği kahrı normalleştirir. Modern bakış açısından bu durum eleştiriye açıktır. Bu nedenle söz bugün söylenirken çoğu kez mesafeyle ya da eleştirel bakışla değerlendirilir.
Hiç sorunsuz bir evlilik ya da hayat beklememek gerektiğini söyler. Ancak bunu söylerken yükü adil olmayan biçimde dağıtır. Yani gerçeklik payı taşısa da bakışı bugünün eşitlik anlayışıyla çatışır.
Bacanın dumanı nasıl kaçınılmaz bir sonuç gibi görülüyorsa, söz evlilikteki sıkıntıyı da öyle doğal ve sürekli kabul eder. Böylece mecaz, kahrı sıradanlaştıran geleneksel bakışı daha görünür kılar.