Anlamı
tkz. hileye, düzene başvurmak.
Detaylı Açıklama
Dümen çevirmek, hileye başvurmak, işi açık ve dürüst yoldan değil düzen kurarak yürütmek anlamında kullanılan bir deyimdir. Denizcilikte dümenin yön verme işlevinden gelen bu söz, mecaz anlamda olayların gidişatını gizlice kendi çıkarına doğru çevirmeyi anlatır. Bu yüzden içinde kurnazlık, aldatma ve perde arkası hesap vardır. Günlük dilde ticaret, siyaset, iş ilişkileri ya da kişisel çıkar oyunları için sıkça söylenir. Bazen açıktan bir dolandırıcılığı, bazen de perde arkasındaki ince hesapları ifade eder. Kısacası dümen çevirmek, bir işi dürüstçe yürütmek yerine gizli planlar, küçük oyunlar ve kurnaz manevralarla kendi lehine döndürmeye çalışmayı anlatan sert ve eleştirel bir deyimdir. Bu nedenle deyim, görünürde normal akan işin arkasındaki kirli yönlendirmeyi de açıkça ifşa eder.
Örnek Cümleler
- İhalede kimlerin dümen çevirmek için önceden anlaşmış olduğu sonradan ortaya çıktı.
- Bu kadar kişi zarar görmüşse ortada birilerinin dümen çevirmek istediği bellidir.
- Dürüst gibi görünüp içeride dümen çevirmek onun en kötü huyuydu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü dümen çevirmek, dürüst davranmak yerine gizli oyun ve hileye başvurmayı anlatır. Sözün içinde doğrudan güvensizlik vardır. Bu nedenle kullanımı baştan eleştirel bir tavır taşır.
İhale, siyaset, ticaret, ortaklık ve çıkar çatışmasının bulunduğu ilişkilerde sık kullanılır. Çünkü bu alanlarda perde arkası manevralar daha görünür hâle gelir.
İkisi yakın anlamlıdır. Dümen çevirmek daha çok perde arkasında gidişatı kendi lehine çevirme hissi verir; dümen yapmak ise doğrudan hile ve kandırma vurgusunu artırır. İlkinde yönlendirme tarafı daha baskındır.