Deyim

Dümen Yapmak Ne Demek?

Anlamı

argo dalavere, hile ile birini kandırmak, aldatmaya çalışmak.

Detaylı Açıklama

Dümen yapmak, argoda dalavere, hile ile birini kandırmak, aldatmaya çalışmak anlamındadır. Tanımda iki araç anılır: dalavere ve hile. Kandırılan kişi tanımda bellidir; kalıp birine yöneltilen bir hileyi anlatır. Bu kişi yönelme ekiyle anılabilir: müşteriye dümen yaptı. Tanım iki derece verir: kandırmak ve aldatmaya çalışmak. Hile bir alışverişte, bir satışta, bir sınavda ya da bir borç işinde yapılabilir. Özne bir galerici, bir tezgâhtar, bir öğrenci ya da bir dolandırıcı olabilir. Kandırılan kişi bir alıcı, bir müşteri, bir öğretmen ya da bir ortak olabilir. Kalıp bir şikâyette, bir uyarıda ya da bir itirafta geçebilir: bana dümen yapma. Tanım kandırılan kişinin durumu sonradan anlayıp anlamadığını söylemez.

Örnek Cümleler

  1. Kilometresini düşürdüğü arabayı satmaya çalışan galerici alıcıya dümen yaptı, ama ekspertiz raporu her şeyi ortaya çıkardı.
  2. Kasada para üstünü eksik veren tezgâhtar yaşlı müşteriye dümen yapmıştı; kadın parayı evde sayınca durumu anladı.
  3. Ödevini yapmadığı hâlde defterini evde unuttuğunu söyleyen öğrenci, öğretmenine dümen yapmaya kalktı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Dümen yapanın her zaman sonuca ulaşamadığını gösterir. Galericinin dümeni ekspertiz raporu yüzünden bir girişimde kalır; tezgâhtar ise yaşlı müşteriyi gerçekten kandırır. Sözlük iki durumu da aynı kalıbın içine alır.

Dümen kullanmak, bir işi kurnazca yönetmektir; tanımda kandırılan biri yoktur. Dümen yapmak ise dalavere, hile ile birini kandırmak, aldatmaya çalışmaktır. Biri bir işin yönetimini, öteki bir kişiye yöneltilen hileyi anlatır.

Atasözü, işini hile ile yürüten kimsenin sonunda yakayı ele vereceğini söyler. Dümen yapan kişi de hile ile birini kandırmaya çalışır. Galericinin ekspertiz raporuyla yakalanması, atasözünün anlattığı sona uyar.