Deyim

Dünya Kelamı Etmek Ne Demek?

Anlamı

1) konuşmak; 2) konuşulmaması gereken yerde konuşmak.

Detaylı Açıklama

Dünya kelamı etmek iki anlamlı bir kalıptır. Birincisi yalnız konuşmaktır. İkincisi, konuşulmaması gereken bir yerde konuşmaktır. Kalıp sözü söylemek fiiliyle değil, etmek fiiliyle kurar. Birinci anlam olumsuz biçimde bir suskunluğu anlatabilir: bir saat oturdu, tek bir dünya kelamı etmedi. İkinci anlamda yer bir cami, bir cenaze, bir sınav salonu, bir konser ya da bir mahkeme olabilir; orada susmak beklenir. Konuşan kişi bir izleyici, bir öğrenci, bir misafir ya da bir çocuk olabilir. Tanım konuşmanın içeriğini söylemez; bir dedikodu, bir şaka ya da gündelik bir laf olabilir. Hangi anlamın kastedildiğini konuşmanın geçtiği yer gösterir. Kalıp bir uyarıda da kurulabilir: burada dünya kelamı edilmez.

Örnek Cümleler

  1. Akşam yemeği boyunca tek bir dünya kelamı etmeyen Ahmet, tatlıdan sonra sessizce odasına çekildi.
  2. Yıllardır görüşmeyen iki kardeş, bayram ziyaretinde nihayet karşılıklı oturup dünya kelamı etti.
  3. Cenaze namazı kılınırken arkadaşıyla dünya kelamı eden genç, imamın uyarısıyla sustu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Dünya kelamı, bu dünyanın gündelik işlerine ait söz diye düşünülebilir. İkinci anlamda bu nitelik öne çıkar: ağırbaşlı ya da kutsal sayılan bir yerde gündelik konuşmak yersiz kaçar. Sözlüğün ikinci anlamı da yerin sessizlik istediğini varsayar.

Çenesi düşmek, yerli yersiz konuşup gevezelik etmektir. Dünya kelamı etmenin ikinci anlamı da susulması beklenen yerde söz söylemektir; yersizlik iki kalıpta ortaktır. Çenesi düşmenin tanımına ayrıca gevezelik, yani çok konuşma girer.

Atasözü, topluluk içinde kendini denetlemeyi, aşırı davranışlardan, açgözlülükten ve gevezelikten kaçınmayı öğütler. Dünya kelamı etmenin ikinci anlamı bu öğüdün çiğnendiği durumu anlatır. Atasözü dilin nerede tutulacağını gösterir.