Atasözü

Dut Yaprağı Açtı, Soyun; Döktü Giyin Ne Demek?

Anlamı

dut ağacı yapraklanınca soğuklar biter, dut ağacı yaprağını döktüğü zaman soğuklar başlar; ona göre giyinmek lazımdır.

Detaylı Açıklama

Dut yaprağı açtı, soyun; döktü, giyin atasözü, dut ağacı yapraklanınca soğukların bittiğini, yaprağını döktüğü zaman soğukların başladığını söyler ve giyinmenin buna göre ayarlanmasını öğütler. Atasözü iki öbekten kurulur: biri bahara, öteki güze bakar. Her öbek bir doğa olayını bir giyim öğüdüne bağlar: açtı, soyun; döktü, giyin. Tanımın son cümlesi bir gereklilik bildirir. Atasözü bir halk takvimi gibi mevsim geçişlerini bir ağaçla belirler. Söz ilkbaharda kalın giysilerini çıkarmak için acele eden birine ya da güzün ince giyinmeyi sürdüren birine hatırlatılabilir. Söyleyen bir anne, bir nine ya da bir çiftçi olabilir. Tanım belli bir ay ya da tarih vermez; ölçü dut ağacının kendisidir.

Örnek Cümleler

  1. Bahçedeki dut ağacı yapraklanmadan kışlıklarını sandığa kaldırmayan ninem, o yıl da mayıs başına kadar yün yeleğini çıkarmadı; dut yaprağı açtı, soyun; döktü, giyin.
  2. Köyde dutlar yapraklarını dökmeye başlayınca çobanlar kepeneklerini sandıktan çıkardı; dut yaprağı açtı, soyun; döktü, giyin.
  3. Dutlar daha yapraklanmamışken mart güneşine aldanıp tişörtle dışarı çıkan Ali, akşam ayazında üşüyüp hastalandı; dut yaprağı açtı, soyun; döktü, giyin.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Dut ağacının yapraklanması ve yaprak dökmesi kolayca görülen iki olaydır; atasözü bunları soğukların bitişine ve başlayışına bağlar. Böylece takvim yerine doğadaki bir işaret kullanılır. Atasözünün öğüdü giyimle ilgilidir.

Bu atasözü, kılık kıyafetin zamanın koşullarına uydurulması gerektiğini söyler. Dut yaprağı açtı, soyun; döktü, giyin de giyimin mevsime göre ayarlanmasını öğütler. Biri genel bir ilke koyar, öteki bu ilkeyi bir ağacın yapraklarına bağlar.

Bu atasözü, kasımdan sonraki yüzüncü günde, 15 şubatta kışın soğuk günlerinin geride kaldığını söyler; ölçüsü bir gün sayısıdır. Dut yaprağı açtı, soyun; döktü, giyin ise ölçüyü bir ağaçtan alır ve hem soğukların bitişini hem başlayışını anar.