Deyim

Edeptir Söylemesi Ne Demek?

Anlamı

hlk. 'affedersiniz, söylemesi ayıptır ama' anlamında kullanılan bir söz: Edeptir söylemesi, donuna kaçırmış.

Detaylı Açıklama

Edeptir söylemesi, affedersiniz, söylemesi ayıptır ama anlamında kullanılan bir sözdür. Sözlük onu halk ağzı notuyla verir; söz halkın konuşma diline aittir. Tanımdaki ama sözü, konuşanın yine de söyleyeceğini gösterir: ayıp önce kabul edilir, sonra söylenir. Söz bir özrün yerini tutar, ama asıl bilgiyi saklamaz. Söylenecek şey bir beden işi, bir kaba söz, bir kaza, utanılacak bir olay ya da bir hastalık olabilir. Söz asıl söylenecek şeyden önce gelir; cümlenin başında da, ortasında bir ara söz olarak da yer alabilir. Edep sözcüğü burada edebe aykırılığı düşündürür: söylenecek şeyin edebe uymadığı önceden kabul edilir. Konuşan bir köylü, bir yaşlı ya da bir hasta yakını olabilir. Söz bir doktor muayenesinde, bir aile sohbetinde ya da bir şikâyet anlatılırken duyulabilir.

Örnek Cümleler

  1. Doktor şikâyetini sorunca yaşlı adam önce kızardı: edeptir söylemesi, geceleri üç kez kalkıyorum.
  2. Edeptir söylemesi, o akşam düğün yemeğinden sonra misafirlerin yarısının midesi bozuldu.
  3. Komşusuna dert yanan kadın, edeptir söylemesi, kocasının horultusundan sabaha kadar uyuyamadığını söyledi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Bir kişinin donuna kaçırdığını söylemeden önce gelir: Edeptir söylemesi, donuna kaçırmış. Söylenen şey bir beden işidir ve açıkça söylenmesi ayıp sayılır. Söz bu bilgiyi vermeden önce dinleyenden özür diler gibidir.

Ayıptır söylemesinin birinci anlamı, bunu söylemek size karşı saygısızlık olacak ancak söylemek zorundayım demektir. Edeptir söylemesi de söylenmesi ayıp olan bir şeyin önüne gelir. İki söz anlamca yakındır; birinde edep, ötekinde ayıp sözcüğü kullanılır ve edeptir söylemesi halk ağzına aittir.

Atasözü, gizli kalması gereken şeyler herkese söylenirse bundan büyük zararlar doğacağını söyler. Edeptir söylemesi diyen kişi ise söylenmesi ayıp bir şeyi yine de söyler, ama önce özür diler. Atasözü söylememeyi öğütler; söz söylemenin bir inceliğini gösterir.