Anlamı
her davranış doğal sonucuna varır; emek verip ekin eken ürün alır, gezerken bir yerde konaklayan oradan kalkarak başka bir yere gider.
Detaylı Açıklama
Eken biçer, konan göçer atasözü, her davranışın kendi doğal sonucuna doğru gideceğini anlatır. Eken kişinin ürün alması, konanın ise bir süre sonra kalkıp gitmesi nasıl olağansa, insanın yaptığı işlerin de kendi tabii sonucuna ulaşacağı düşünülür. Bu yüzden atasözü hem emek karşılığını bulur demek için hem de hayatın akışının değişmez yönlerini vurgulamak için söylenir. İçinde sükûnetli bir gerçekçilik vardır; olan, kendi yolunu izler. Günlük dilde nasihat verirken, sabırlı olmayı öğütlerken ve sonuç beklerken acele edilmemesi gerektiğini anlatırken çok uygundur. Kısacası bu atasözü, tabii sonucun kaçınılmazlığını anlatır. Emek ile karşılığı bağlar. Hayatın akışını sadeleştirir. Bekleyişe ölçü katar. Sonucu zamana bırakır. İnsan eliyle başlayan işin bile sonunda doğanın ve zamanın ritmine bağlı kaldığını hatırlatması, sözü ayrıca derinleştirir.
Örnek Cümleler
- Sen işini düzgün yap, eken biçer, konan göçer; herkes sonunda payını alır.
- Dedem acele edenlere hep eken biçer, konan göçer diyerek sakinlik önerirdi.
- Bugün emek veriyorsun ya, unutma; eken biçer, konan göçer sözü boşuna söylenmemiş.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Biri emek ve ürün ilişkisini, diğeri hayatın geçiciliğini ve akışını gösterir. Böylece söz, hem karşılık bulma hem de doğal düzen fikrini aynı anda taşır. Bu çift görüntü, atasözünü hem nasihat hem gözlem cümlesi olarak güçlü kılar.
Çünkü atasözü sonucun kendi zamanında ortaya çıkacağını kabul eder. İnsan hemen karşılık aramayı bırakıp, sürecin doğal akışına biraz daha güvenmeye yönelir. Böylece sabır, pasif bekleyiş değil doğal vakti zorlamama bilgisi olarak öne çıkar.
Ek tohumun hasını başlangıcın niteliğini, eken biçer ise emekle sonucun bağını öne çıkarır. Birlikte düşünüldüğünde hem doğru temel hem doğru emek gerekliliği ortaya çıkar. Biri seçimin, öteki sürecin önemini tamamlayan iki ayrı öğüt gibi çalışır.