Deyim

El Kapısına Düşmek Ne Demek?

Anlamı

yabancıya muhtaç olmak:
'Başından nasıl bir sergüzeşt geçmişti de böyle el kapılarına düşmüştü?' -R. H. Karay.

Detaylı Açıklama

El kapısına düşmek, yabancıya muhtaç olmak anlamındadır. El kapısı, kişinin yakını olmayan, yabancı birinin kapısıdır; kapı görüntüsü, kişinin oraya yardım istemek için gittiğini de düşündürür. Düşmek fiili, bu muhtaçlığın kişinin isteğiyle değil, bir düşüşün sonucu olduğunu düşündürür. Kalıp bir hâli anlatır: kişi, yakını olmayan birinin kapısında, yabancıların yardımına kalmıştır. Sebep bir yoksulluk, bir göç, bir yetimlik, bir iflas ya da yaşlılık olabilir. Kalıp bir acıma, bir yakınma ya da bir korku içinde söylenebilir: yaşlılığımda el kapısına düşmek istemem. Tanım muhtaçlığın türünü sınırlamaz; barınak, ekmek ya da bakım olabilir. Özne muhtaç düşen kişidir; kalıp onun başına gelen değişimi anlatır, ona yardım edenleri anmaz.

Örnek Cümleler

  1. Annesi ölünce kimsesiz kalan küçük kız, yıllarca el kapısına düşüp başkalarının evinde hizmet etti.
  2. Depremde evi yıkılan yaşlı adam, kasabadaki akrabalarına ulaşamayınca el kapısına düşmekten korktu.
  3. İflas eden tüccar, bir zamanlar iş verdiği kişilerin kapısına iş sormaya gidince el kapısına düştüğünü anladı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümle şöyledir: Başından nasıl bir sergüzeşt geçmişti de böyle el kapılarına düşmüştü? Kalıp burada çoğul biçimiyle, el kapılarına diye kullanılır. Soru, kişiyi bu muhtaçlığa getiren olayı merak eder.

El açmanın ikinci anlamı, başkasının yardımını isteyecek durumda olmaktır. El kapısına düşmek de muhtaçlığı anlatır, ama yardım edenin yabancı olduğunu da söyler. El açmanın ilk anlamı olan dilenmek ise bir eylemi, avuç açarak istemeyi anlatır; el kapısına düşmek bir hâldir.

Bu atasözü, Tanrı'nın kimseyi kimseye, en yakınlarına bile muhtaç etmemesini diler. El kapısına düşen kişi ise yabancılara muhtaç olmuştur. Atasözü yakınlara muhtaçlığı bile istemez; deyim yabancıya muhtaçlığı anlatır.