Anlamı
ortalıkta hiç kimse kalmamak, ıssızlaşıp sessizleşmek:
'Yollar ıssızdı, el ayak çekilmişti, sokaklarda yolu şaşırdım.' -Halikarnas Balıkçısı.
Detaylı Açıklama
El ayak çekilmek deyimi, ortalığın boşalması, insanların dağılıp sessizliğin yerleşmesi anlamında kullanılır. Günün telaşlı saatleri bittikten sonra bir evin, dükkânın, sokağın ya da iş yerinin sakinleşmesini çok iyi anlatır. Deyimdeki "el" ve "ayak", insan varlığını ve hareketliliği temsil eder; bunlar çekilince geriye dinginlik ya da ıssızlık kalır. Bazen huzurlu bir sessizliği, bazen de ürkütücü bir boşluğu anlatabilir. Bu yönüyle bağlama göre duygusu değişir. Akşam saatleri, bayram sonrası, dükkân kapanışı ya da misafir uğurlaması gibi sahnelerde çok canlı durmasının nedeni de budur. Söz, ortamın bir anda nasıl başka bir havaya büründüğünü kısa yoldan hissettirir. Kısacası el ayak çekilmek, kalabalığın ve hareketin sona erdiği anı güçlü biçimde gösteren, zaman ve ortam duygusu yüksek bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Gece yarısına doğru çarşıdan el ayak çekildi, dükkânlar birer birer kapandı.
- Evden el ayak çekilince sonunda mutfakta tek başına oturup dinlendi biraz.
- Hastanede ziyaret saati bitince koridorlardan el ayak çekildi ve sessizlik çöktü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yalnız insanların gitmesini değil, onların ardından gelen sessizliği de çağrıştırır. Bu yüzden hem görüntüyü hem de ortamın havasını birlikte verir ve sahneyi tamamlar bütünüyle orada.
Evet, bazen huzur verici bir sakinliği anlatır, bazen de ürkütücü bir ıssızlığı. Deyimin duygusu bulunduğu sahnenin niteliğine göre değişir; bu esneklik onu güçlü kılar gerçekten.
Çünkü kalabalığın çekilişi göz önünde canlanır. İnsanların ve hareketin çekilmesiyle birlikte ortamın birden boşalması çok somut bir görüntü oluşturur ve cümleyi canlandırır hemen gözümüzde iyice.