Anlamı
1) dokunmamak, değmemek; 2) bir işi yapmamak, ilgilenmemek:
'Canım dalga geçmek, akşama kadar bir şeye el sürmemek istiyordu.' -Ö. Seyfettin.
Detaylı Açıklama
El sürmemek deyimi, bir şeye dokunmamak, yaklaşmamak ya da bir işle hiç ilgilenmemek anlamında kullanılır. Bazı bağlamlarda fiziksel temastan kaçınmayı anlatırken, bazı bağlamlarda ise bilinçli bir ilgisizliği veya işi bütünüyle başkasına bırakmayı gösterir. Deyim, kişinin kendi isteğiyle geri durduğunu açık biçimde hissettirir. Bir yiyeceğe, eşyaya, kitaba ya da sorumluluğa el sürmemek denebilir. Özellikle kırgınlık, öfke, tiksinme, çekinme ya da bilinçli mesafe koyma hâllerinde çok yerinde kullanılır. Bu yüzden söz, yalnız bir hareket eksikliğini değil, arka plandaki duygusal tavrı da sezdirir. Kısacası el sürmemek, yalnız dokunmamak değil, aynı zamanda bir şeye bilinçli olarak karışmama ve onu kendi alanının dışında bırakma tavrını anlatan kullanışlı bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Akşama kadar sofradaki tatlıya el sürmemesi annesinin dikkatinden kaçmadı bugün.
- O dosyaya kimse el sürmesin diye müdür özellikle masanın üstüne bıraktı.
- Bütün gün işe el sürmedi, odasında sessizce oturup kaldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, dokunmamak temel anlamıdır ama bununla sınırlı değildir. Bir işle ilgilenmemek, işe girişmemek veya bilinçli biçimde uzak durmak da bu sözün kapsamına girer ve mecaz anlamı genişletir.
Evet, özellikle korunması gereken bir şeye dokunmama anlamında olumlu olabilir. Ancak işten kaçınma anlatıldığında eleştirel bir tona bürünür ve kişinin sorumluluktan uzaklaştığını düşündürebilir, hatta tepki çekebilir.
Çünkü insanın bir şeye hiç temas etmeme kararını çok kısa yoldan görünür kılar. Bu, hem davranışın kendisini hem de arkasındaki niyeti düşündürür ve sözün etkisini artırır.