Anlamı
eğreti olarak alınan şey, dikkatle korunur; bir süre sonra olduğu gibi geri verilir.
Detaylı Açıklama
El üstünde gömlek eskimez atasözü, eğreti olarak alınan ya da emanet olan şeylerin dikkatle korunduğunu ve genellikle zarar görmeden geri verildiğini anlatır. İnsan kendi malında gösterebildiği gevşekliği, başkasının eşyasında göstermemeye daha yatkındır. Çünkü emanetin ağırlığı ve geri verme sorumluluğu onu daha dikkatli davranmaya iter. Atasözü bu gözlem üzerinden, emanet malın sahibinin gözündeki kıymetini de hatırlatır. Aynı zamanda insanın hesap verme ihtimali bulunduğunda davranışını nasıl daha özenli ayarladığını da gösterir. Böylece sorumluluk duygusunun pratik hayatta insanı nasıl disipline ettiğini de sezdirir. Emanetin insan üzerinde kurduğu görünmez denetim, sözü daha da inandırıcı kılar. Kısacası bu söz, insanın başkasına ait olana çoğu zaman daha özenli davrandığını anlatan sade ama ince bir toplumsal gözlemdir.
Örnek Cümleler
- Komşudan alınan takım öyle temiz döndü ki el üstünde gömlek eskimez dedirtti.
- Emanet kitabı yepyeni getirmesine şaşmadım; el üstünde gömlek eskimez sonuçta.
- Kiralanan aracı titizlikle korudular, çünkü el üstünde gömlek eskimez der büyükler.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü insan emanetin hesabını vereceğini bilir. Bu sorumluluk duygusu, kendi malında göstermediği dikkati bile bazen ortaya çıkarır ve davranışı daha ölçülü yapar doğal biçimde, daha titiz kılar.
Dolaylı biçimde vardır. İnsan bazen kendi eşyasına gevşek davranırken başkasınınkine daha özen gösterir; atasözü bu çelişkiyi de sezdirir ve hafifçe eleştirir ince biçimde, düşündürerek insanı yoklar.
Emanet eşya, kiralık araç, ödünç kitap ve geçici kullanım verilen her şey için geçerlidir. Sorumluluk duygusu değişmediği için söz de canlılığını korur ve bugün de kolayca anlaşılır.