Anlamı
sahip olunan mal, para vb., her şey:
'Ailesi de elde avuçta ne var ne yok satarak İstanbul'a göçmek zorunda kalmıştı.' -H. Topuz.
Detaylı Açıklama
Elde avuçta, sahip olunan mal, para ve benzeri her şeyi anlatır. Sözlük kalıbı elde avuçta ne varsa biçimiyle verir; kalıp bu tamamlayıcı sözle birlikte kullanılır: elde avuçta ne varsa, hepsi. El ve avuç, kişinin elinde tuttuğu, sahip olduğu her şeyi düşündürür. Tanımdaki her şey sözü, varlığın bir kısmını değil bütününü anlatır. Kalıp bir zorunluluk, bir fedakârlık ya da bir yıkım konuşulurken geçebilir: elde avuçta ne varsa satıp göç etmek, bir hastalığa harcamak, bir çocuğun okuluna yatırmak. Varlık bir ev, bir tarla, birkaç parça altın ya da biriktirilmiş bir para olabilir. Kalıp sahip olunanın az olduğunu da düşündürebilir: elde avuçta ne varsa, o kadar.
Örnek Cümleler
- Oğlunun ameliyat parasını bulmak için yaşlı çift, elde avuçta ne varsa sattı.
- Gelinin çeyizi için elde avuçta ne var ne yok harcayan aile, düğünden sonra borç içinde kaldı.
- Yeni dükkânı açmak için elde avuçta ne varsa ortaya koyan Kemal, ilk yıl hiç tatil yapmadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle şöyledir: Ailesi de elde avuçta ne var ne yok satarak İstanbul'a göçmek zorunda kalmıştı. Kalıp burada ne var ne yok sözüyle genişletilir ve satmak fiiline bağlanır. Aile, sahip olduğu her şeyi satıp bir göçe girişmiştir.
Elinde avucunda nesi varsa, maddi olarak sahip olduğu her şey anlamında kullanılır; iyelik ekleri onu belli bir kişiye bağlar. Elde avuçta ise kişiyi anmaz ve daha genel bir söyleyiştir. Biri varlığı bir kişiye ait gösterir, öteki sahibini cümleye bırakır.
Bu atasözü, ölürken mal ya da para götürülmediğini söyler. Elde avuçta ne varsa, sonunda geride kalacaktır. Atasözü varlığın geçiciliğini hatırlatır; kalıp ise yalnız o varlığın bütününü adlandırır.