Anlamı
sahip olunan mal, para vb., her şey:
'Ailesi de elde avuçta ne var ne yok satarak İstanbul'a göçmek zorunda kalmıştı.' -H. Topuz.
Detaylı Açıklama
Elde avuçta deyimi, kişinin sahip olduğu malı, parası, eşyası ve elinde bulunan bütün imkânları anlatmak için kullanılır. Bu söz çoğu zaman mevcut varlığın tümünü kapsar; yani küçük büyük ne varsa hepsi birlikte düşünülür. Deyim tek başına zenginliği değil, eldeki toplam kaynağı gösterir. Çoğu zaman satmak, harcamak, tüketmek ya da ortaya koymak gibi fiillerle birlikte kullanılır. Özellikle dar zamanlarda insanın son hesabını, son dayanağını ve gerçek gücünü görünür kılan bir ifade olur. Bu yüzden hem hesap dili hem de duygu taşıyan bir yoklama cümlesi gibi çalışır. Kısacası elde avuçta, insanın elinde bulunup ihtiyaç anında dayanabileceği bütün maddi varlığı topluca anlatan güçlü ve yerleşik bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Çocuğu okutmak için elde avuçta ne varsa çekinmeden ortaya koydular birer birer.
- Yangından sonra elde avuçta kalan son eşyaları da komşulara emanet ettiler.
- Kış çıkmadan elde avuçta bütün erzak tükendiği için yeniden borçlandılar.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Asıl olarak toplam varlığı anlatır. Elde ne kadar az ya da çok olduğundan bağımsız biçimde, kişinin bütün maddi dayanağını bir arada düşündürür ve topluca görünür kılar.
Çünkü insan en çok dar zamanda elindekilerin toplamını düşünür. O anda küçük büyük bütün kaynaklar aynı cümle içinde anlam kazanır ve tek tek önem kazanır.
Bağlama göre gurur, yoksulluk, fedakârlık veya tükeniş duygusu taşıyabilir. Aynı söz bazen varlığı, bazen de o varlığın bitmekte olduğunu hissettirir açık bir biçimde dinleyene doğrudan.