Anlamı
'maddi olarak sahip olduğu her şey' anlamında kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Elinde avucunda nesi varsa, maddi olarak sahip olduğu her şey anlamında kullanılan bir sözdür. El ve avuç, kişinin elinde tuttuğu, avucunda sakladığı varlığı düşündürür; ikisinin birlikte anılması hiçbir şeyin dışarıda kalmadığını gösterir. Söz bir fiille birlikte kullanılır ve bu varlığın bütününü anar; fiil satmak, harcamak, vermek ya da yitirmek olabileceği gibi saklamak ya da saymak da olabilir: elinde avucunda nesi varsa sattı. Varlık para, altın, ev, tarla ya da eşya olabilir. Söz bir fedakârlığı, bir yıkımı ya da bir savurganlığı anlatabilir: bir hastalık, bir kumar, bir dava ya da bir çocuğun okutulması uğruna her şey gözden çıkarılabilir. Tanım maddi varlıkla sınırlıdır; bilgi, sevgi ya da emek bu söze girmez. İyelik eki kişiye göre değişir: elimde avucumda ne varsa.
Örnek Cümleler
- Oğlunun ameliyat masrafları için yaşlı adam elinde avucunda nesi varsa sattı, tarlasını da elden çıkardı.
- Kumara düşen komşumuz, elinde avucunda nesi varsa birkaç ay içinde masalarda kaybetti.
- Depremzedelere yardım toplanınca emekli öğretmen elinde avucunda nesi varsa bağış kutusuna koydu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Elde avuçta ne varsa, sahip olunan mal, para ve benzeri her şey demektir. İki söz aynı varlığı aynı organlarla anar. Elinde avucunda biçimi iyelik ekiyle bir kişiye bağlanır; elde avuçta biçimi ise kişiyi açıkça anmaz.
Nesi var nesi yok, bütün serveti, her şeyi demektir. Bu deyim varlığı bir karşıtlıkla, var ile yok sözcükleriyle toplar. Elinde avucunda nesi varsa ise varlığı elin ve avucun içine yerleştirir; görüntüsü daha somuttur.
Bu atasözü, kişinin nesi varsa giydiğini, nesi varsa yediğini söyler. Varlık sandıkta ve ambarda birikmez, hemen kullanılır. Söz de her şeyin bir anda gidişini anlatabilir; atasözü bu tükenişin gündelik bir yaşayış biçimi olduğunu gösterir.