Anlamı
yapılabildiği, olabildiği kadar:
'Müsteşardan kapıcıya kadar bütün nezaret mensupları elden geldiği kadar gayret ettiler.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Elden geldiği kadar, yapılabildiği, olabildiği kadar anlamındadır. Kalıp bir fiili niteler ve çabanın ölçüsünü bildirir: elden geldiği kadar yardım etmek, elden geldiği kadar çalışmak. El burada kişinin gücünü, imkânını karşılar; elden gelen, o gücün yettiği şeydir. Tanım bir sınırı da anlatır: çaba, gücün yettiği yere kadar sürer, ötesine geçmez. Kalıp bir özür ya da bir güvence içinde söylenebilir: elden geldiği kadar yardım ederiz. Kimin elinden geldiği açıkça söylenmez; konuşan da, bir topluluk da olabilir. Kalıp elinden geldiği kadar biçimiyle bir kişiye bağlanabilir. Kalıp bir başarıyı değil, bir çabayı anlatır. Söz, yapılanın az ya da çok olmasından çok, içtenlikle yapıldığını da düşündürür.
Örnek Cümleler
- Depremzedelere köyün bütün kadınları elden geldiği kadar yiyecek ve giyecek topladı.
- Taşınma günü komşular elden geldiği kadar yardım etti; akşama kadar bütün eşyalar yerleşti.
- İmkânları kısıtlı olan köy okulunun öğretmeni, çocuklara elden geldiği kadar kitap buldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle şöyledir: Müsteşardan kapıcıya kadar bütün nezaret mensupları elden geldiği kadar gayret ettiler. Kalıp gayret etmek fiilini niteler. Müsteşardan kapıcıya kadar sözü, en yüksekten en alta herkesin kendi gücü ölçüsünde çalıştığını gösterir.
Elinden geleni yapmak, gücünün yettiği kadarını yapmaktır; kendi başına bir eylemdir. Elden geldiği kadar ise başka bir fiile bağlanır ve onun ölçüsünü verir: elden geldiği kadar okumak. Anlamları yakındır; biri işin kendisini, öteki işin ölçüsünü söyler.
Bu atasözü, konuşanın gücünün ancak bu kadarını yapmaya yettiğini söyler. Elden geldiği kadar da çabanın gücün sınırına kadar sürdüğünü anlatır. Atasözü bu sınırı kişinin kendi ağzından bir kabul olarak söyler.