Anlamı
şaşırmak, telaşlanmak.
Detaylı Açıklama
Eli ayağı dolaşmak deyimi, şaşkınlık, telaş ya da heyecan yüzünden ne yapacağını bilemez hâle gelmek anlamında kullanılır. İnsan normalde rahatça yapacağı işi böyle anlarda beceremez, hareketleri karışır ve uyumu bozulur. Deyim bu yüzden özellikle ani baskı, önemli anlar, mahcubiyet ve korku sahnelerinde çok etkilidir. İç dünyadaki karışıklığın bedene nasıl hemen yansıdığını güçlü bir biçimde gösterir. Bu yüzden yalnız şaşkınlığı değil, o şaşkınlığın görünür hâle gelmesini de anlatır. Mesela kalabalık önünde konuşurken kâğıdı düşürmek, yanlış düğmeye basmak ya da sözü toparlayamamak bu deyimin çağrıştırdığı tabloya tam uyar. Kısacası eli ayağı dolaşmak, zihinsel karışıklığın bedene yansıdığı, insanın telaştan basit işleri bile güçlükle yaptığı anları anlatan güçlü bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Müdür odasına çağırınca bir anda eli ayağı dolaştı, dosyayı ters tuttu fark etmeden.
- Nikâh masasına yaklaşırken gelinin öyle eli ayağı dolaştı ki suyu bile döktü.
- Sahne sırası gelince eli ayağı dolaşsa da ilk cümleden sonra kendini topladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü telaş yalnız zihinde kalmaz; ele, ayağa ve hareketlere de yansır. İnsanın iç karışıklığı dışarıdan görünür hâle gelir hemen ve çevredekiler tarafından da fark edilir.
Şaşırmak daha genel bir zihinsel durumu anlatır. Eli ayağı dolaşmakta ise bu şaşkınlığın bedensel beceriyi bozacak kadar arttığı hissedilir açık biçimde ve sahnede daha canlı görünür.
Sınav, sahne, resmî görüşme, ani haber ve mahcup edici karşılaşmalarda daha çok söylenir. Çünkü bu anlarda insanın telaşı gözle görülür olur kolayca ve bedene hemen yansır.