Anlamı
çaresiz, zavallı.
Detaylı Açıklama
Eli ermez gücü yetmez, çaresiz, zavallı kimseyi niteleyen bir sözdür. Söz iki öbekten kurulur: kişinin eli bir şeye ulaşmaz, gücü de bir işe yetmez. İki öbek aynı çaresizliği iki yönden anlatır ve birbirini pekiştirir. Zavallı sözü, bu kişiye bir acıma duygusuyla bakıldığını düşündürür. Kalıp bir sıfat gibi kullanılır ve bir adı niteler: eli ermez gücü yetmez bir ihtiyar. Bir yetim, bir dul, bir hasta ya da bir yaşlı bu sözle anılabilir. Kalıp bir haksızlığa uğrayanın hâlini de anlatabilir: eli ermez gücü yetmez insanların hakkını yediler. Tanım çaresizliğin sebebini söylemez; yoksulluk, yaşlılık ya da yalnızlık olabilir. Konuşanın sesinde acıma da, öfke de, sitem de duyulabilir.
Örnek Cümleler
- Belediyenin yardım ekibi, kışın eli ermez gücü yetmez yaşlıların evlerine odun taşıdı.
- Tefeci, eli ermez gücü yetmez dul kadının tarlasını borcuna karşılık elinden aldı.
- Hastalıktan sonra eli ermez gücü yetmez bir hâle düşen ihtiyar, komşularının yardımıyla geçindi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
El ermez, güç yetmez, bir iş karşısındaki güçsüzlüğü anlatmak için kullanılan bir sözdür; bir durumu bildirir. Eli ermez gücü yetmez ise iyelik ekleriyle bir kişiye bağlanır ve onu niteler. Biri işin ağırlığını, öteki kişinin zavallılığını öne çıkarır.
Eli kolu bağlı kalmak, bir engel dolayısıyla hiçbir iş yapamaz duruma gelmektir. Eli ermez gücü yetmez kişinin de elinden bir şey gelmez. Deyim bu durumu bir engele bağlar; kalıp ise çaresizliğin sebebini söylemez, kişiyi zavallı olarak niteler.
Eli koynunda kalmak, çaresiz kalmaktır; el, yapacak bir şey bulamadığı için koyunda durur. Eli ermez gücü yetmez de çaresizliği anlatır, ama onu bir nitelik olarak kişiye yükler. Biri bir duruma düşmeyi, öteki bir kişiyi niteleyen sıfatı anlatır.