Deyim

Eline Ayağına Üşenmemek Ne Demek?

Anlamı

her türlü ayak hizmetini yüksünmeden yapmak, hamarat olmak.

Detaylı Açıklama

Eline ayağına üşenmemek, her türlü ayak hizmetini yüksünmeden yapmak, hamarat olmak anlamındadır. Ayak hizmeti, bir yere gidip gelmeyi, bir şeyi getirip götürmeyi gerektiren küçük işlerdir; el ise ev ve iş hayatındaki öteki işleri karşılar. Kalıp, kişinin bu işlerin hiçbirine üşenmediğini söyler. Yüksünmeden sözü, işin bir yük gibi görülmediğini anlatır. Hamarat sözü de işini çabuk ve iyi gören çalışkan kişiyi düşündürür. Kalıp bir geline, bir çırağa, bir toruna ya da bir yardımcıya yöneltilen bir övgü olarak söylenir. Olumsuz kuruluş kalıbın kendisidir; üşenmemek bir eksikliği değil, bir erdemi bildirir. Kalıp bir evin düzeninde, bir dükkânın işlerinde ya da bir hastanın bakımında geçebilir.

Örnek Cümleler

  1. Eline ayağına üşenmeyen gelin, bayram sabahı herkes uyanmadan sofrayı kurmuştu.
  2. Eline ayağına üşenmeyen torun, dedesinin bütün ilaçlarını eczaneden alıp eve getirdi.
  3. Eline ayağına üşenmeyen yeni çırak, dükkânı her sabah süpürüp çayı demledi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Bu deyimin ilk anlamı çok tembel, üşengeç kişidir. Eline ayağına üşenmemek ise tam tersini, hiçbir işten kaçmayan çalışkan kişiyi anlatır. Biri tembelliği abartılı bir görüntüyle, öteki hamaratlığı elin ve ayağın hizmetiyle verir.

Ayağına kira istemek, gelmeye nazlanmak, üşenmektir. Kira sözü bir abartıdır; deyim kişinin bir yere gitmeye üşendiğini anlatır. Eline ayağına üşenmeyen ise ayak hizmetlerini yüksünmeden yapar. İki kalıp ayak hizmeti karşısındaki iki tutumu gösterir.

Atasözüne göre çalışkan kişileri olan aile ve toplumlar her yerde bol kazanç elde eder. Eline ayağına üşenmeyen kişi de ailesine böyle bir katkı sağlar. Arı, çalışkanlığın simgesidir; atasözü bu çalışkanlığın meyvesini gösterir.