Deyim

Elini Kulağına Atmak Ne Demek?

Anlamı

ezan okumak, gazel veya türkü söylemek için elini kulak kepçesinin arkasına koymak.

Detaylı Açıklama

Elini kulağına atmak, ezan okumak, gazel ya da türkü söylemek için elini kulak kepçesinin arkasına koymaktır. Kalıp bir hareketi adlandırır ve bu hareketin amacını da söyler. Ezan okuyan bir müezzin, bir uzun hava söyleyen bir âşık ya da bir gazel okuyan biri bu hareketi yapar. Kalıp bir sesli icranın başlangıcını anlatır: kişi elini kulağına atar ve okumaya başlar. Bir köy düğünü, bir cami, bir kahvehane ya da bir sohbet meclisi kalıbın sahnesi olabilir. Tanım hareketin hangi el ile yapıldığını söylemez. Kalıp kimi zaman bir efkârın, bir coşkunun ya da bir hüznün dile gelişini haber verir: dayım elini kulağına attı, herkes sustu. Kulak kepçesi, kulağın dışta kalan kıkırdak kısmıdır.

Örnek Cümleler

  1. Köy düğününde yaşlı âşık elini kulağına atıp yanık bir uzun hava söylemeye başladı.
  2. Minareye çıkan genç müezzin elini kulağına attı ve akşam ezanını okudu.
  3. Kahvede efkârlanan Hasan Dayı elini kulağına attı, bir gazel tutturdu; bütün masalar sustu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Gazel okumanın ilk anlamı gazel söylemektir. Elini kulağına atmak, bu söyleyişe eşlik eden hareketi anlatır. Deyimin ikinci, mecaz anlamı ise boş sözlerle oyalamaktır; kalıbın böyle bir mecaz anlamı yoktur.

Türkü çağırmak, türkü söylemektir. Elini kulağına atan kişi de ezan ya da gazel yerine bir türkü söylemeye hazırlanıyor olabilir. Deyim sesin kendisini, kalıp ise o sesin öncesindeki hareketi anlatır.

Atasözüne göre kişi yapmak istemediği işin ayrıntılarıyla ilgilenmez. Ezanı dinlemeyen kulak bu isteksizliğin görüntüsüdür. Kalıpta ise el, okuyanın kendi kulağına gider ve bir sesin başlayacağını haber verir.