Atasözü

Elmayı Say da Ye, Armudu Soy da Ye Ne Demek?

Anlamı

armut kabuğu soyularak elma da aşırı gidilmeden sayıyla yenilmelidir.

Detaylı Açıklama

Elmayı say da ye, armudu soy da ye atasözü, iki meyveye iki ayrı yeme biçimi önerir. Sözlüğe göre armut kabuğu soyularak, elma da aşırı gidilmeden sayıyla yenilmelidir. Saymak burada bir ölçüyü anlatır: elma tanesi tanesine hesaplanır, fazlası yenmez. Soymak ise kabuğu çıkarmaktır; armut kabuğuyla değil, soyulduktan sonra yenir. Söz iki öbekten kurulur ve aynı yapıyı yineler: say da ye, soy da ye. Bu yineleme ve iki fiil arasındaki ses yakınlığı sözü kolayca akılda tutar. Atasözü bir sofrada ya da bir büyüğün çocuklara verdiği öğütte geçebilir. Tanım sözü yemekle sınırlar, ama söz ölçülü olmayı öğütleyen bir ses de taşır. Sözlükte sözcük sırası değişmiş başka biçimleri de vardır.

Örnek Cümleler

  1. Bahçeden bir sepet elma toplayan çocuklara ninesi öğüdünü tekrarladı; elmayı say da ye, armudu soy da ye.
  2. Sofraya meyve tabağı gelince dedem armudu soyup elmadan yalnız bir tane aldı; elmayı say da ye, armudu soy da ye.
  3. Bütün gün elma yiyip karnı ağrıyan torununa babaannesi gülümsedi; elmayı say da ye, armudu soy da ye.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Elmayı soy da ye diye başlayan biçimde sözcükler, elmanın soyulduğunu, armudun sayıldığını söyler gibidir. Sözlük ise iki biçime de aynı açıklamayı verir. Söyleyişte bir kayma olsa da öğüt değişmez.

İki fiil yalnız bir ünlüyle ayrılır: say ve soy. Söyleyişteki bu oyun dinleyeni gülümsetir ve öğüdü bir tekerleme gibi tatlılaştırır. Anlam ise ayrıdır: biri ölçüyü, öteki kabuğun çıkarılmasını anlatır.

Bu atasözü, başka şeylerde olduğu gibi nazlanmada da aşırıya kaçılmamasını söyler. Elmayı saymak da bir ölçü öğüdüdür. İki söz farklı alanlardan, biri sofradan öteki gönülden, aynı ölçülülüğü dile getirir.