Anlamı
emekliye ayırmak:
'Bayanı emekliye sevk ederek kendisinin evleneceğini söyledi.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Emekliye sevk etmek, sözlükte emekliye ayırmak kalıbıyla açıklanır. Sevk etmek, birini bir yere göndermek, yöneltmek demektir; kalıpta görevli çalışma hayatından emekliliğe yöneltilir. Kalıp resmî bir dili yansıtır ve bir yazışmayı, bir kararı, bir imzayı, bir buyruğu düşündürür. Öznesi kararı veren kurum ya da yöneticidir; emekliliğe gönderilen kişi nesne olarak anılır. Kalıp bir yaş haddinin dolmasını, bir yeniden yapılanmayı ya da bir anlaşmazlığı anlatabilir. Bir gazete haberinde, bir genelgede, bir mahkeme kararında ya da bir romanın büro sahnesinde geçebilir. Gönderilen kişinin istekli olup olmadığı kalıptan anlaşılmaz; bunu ancak bağlam söyler. Kalıp kimi zaman bir kişiyi yolundan çekmenin bir aracı olarak da kullanılır.
Örnek Cümleler
- Genel müdürlük, denetim raporu olumsuz çıkan iki şefi aynı hafta içinde emekliye sevk etti.
- Yeni kanun yürürlüğe girince kurum, yaş haddini dolduran bütün personeli emekliye sevk etti.
- Kendisini eleştiren baş mühendisi emekliye sevk eden müdür, çalışanlardan sert tepki gördü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle şöyledir: Bayanı emekliye sevk ederek kendisinin evleneceğini söyledi. Burada emekliliğe gönderme, kişinin kendi özel bir planına yol açar. Bir resmî işlem burada kişisel bir hesabın basamağına dönüşür.
Sözlük sevk etmek deyimini de emekliye ayırmak diye açıklar. Bu durumda kalıptaki emekliye sözü, sevk edilen yeri açıkça söyler. Sevk etmek yalnız başına geniş bir gönderme anlamı taşırken kalıp onu emeklilikle sınırlar.
Emekliye ayrılmak, görevlinin kendisinin emekli olmasıdır; öznesi o kişidir. Emekliye sevk etmek ise kararı veren tarafın yaptığı işlemdir. Biri emekli olan kişiyi, öteki işlemi yapan makamı özne yapar.