Anlamı
bir kimsenin rahatça harcayabileceği para, başkalarının verdiği değil kendisinin kazandığı paradır.
Detaylı Açıklama
Emmim dayım kesem, elimi soksam yesem atasözü, rahatça harcanabilecek paranın başkalarının verdiği değil, insanın kendi kazandığı para olduğunu söyler. Emmi, halk ağzında amca demektir. Söz birinci kişiyle kurulur ve konuşanın kendi kesesine seslenir: emmim de, dayım da benim kesemdir. Elini sokup yiyebileceği tek kese odur; akrabanın verdiği para ise bir minnet, bir hesap ya da bir sınır taşır. Kafiye sözü akılda tutar: kesem ile yesem. Bu kesenin ağzı başkasının izniyle açılmaz; sahibi dilediğinde elini sokar. Atasözü akrabasının yardımıyla geçinen birine, ilk maaşını alan bir gence ya da kendi işini kuran birine söylenebilir. Söz bağımsızlığın ve kendi emeğiyle geçinmenin değerini anlatır.
Örnek Cümleler
- Ağabeyinden harçlık almaktan bıkan Selim, garsonluğa başlayıp kendi parasını kazandı; emmim dayım kesem, elimi soksam yesem.
- İlk maaşını alan genç kadın, istediği kitabı kimseye sormadan aldı; emmim dayım kesem, elimi soksam yesem.
- Zengin akrabalarının yardımını geri çeviren usta, küçük dükkânından gelen kazançla yetindi; emmim dayım kesem, elimi soksam yesem.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Ana baba eline bakmak, ana ve babanın verdiği parayla geçinmektir. Atasözü ise rahat harcamanın ancak kişinin kendi kazancıyla mümkün olduğunu söyler. Ana babanın eline bakan, harcarken her zaman bir başkasını hesaba katmak zorundadır.
O atasözü, akıllı evladın gerçek malının kendi kazandığı mal olduğunu söyler. İki söz de kişinin kendi emeğiyle elde ettiğine değer verir. Biri babadan kalanın tükenişini, öteki akrabadan gelenin kısıtlayıcılığını öne çıkarır.
Emek olmadan yemek olmaz, yaşamak için çalışıp kazanmanın gerektiğini söyler. Emmim dayım kesem atasözü buna bir rahatlık boyutu ekler: kendi kazandığını harcayan kişi kimseye hesap vermez. Biri bir zorunluluğu, öteki bir özgürlüğü anlatır.