Deyim

Enfiye Çekmek Ne Demek?

Anlamı

keyiflenmek amacıyla çürütülmüş tütünden yapılan tozu burna nefes yoluyla almak:
'Gözleri dönmüş bir hâlde kendisini sokağa atar, bol enfiye çekerek akşamlara kadar bir başına dolaşır.' -R. H. Karay.

Detaylı Açıklama

Enfiye çekmek, keyiflenmek amacıyla çürütülmüş tütünden yapılan tozu burna nefes yoluyla almak anlamındadır. Kalıp mecaz değildir; somut bir alışkanlığı adlandırır. Enfiye, tütünün yakılıp içilmeyen, toz hâlinde kullanılan biçimidir. Kişi bir tutam tozu burnuna yaklaştırır ve derin bir nefesle içine çeker. Tanımdaki keyiflenmek amacıyla sözü, işin bir zevk için yapıldığını belirtir. Kalıp bir romanda, bir anı kitabında ya da eski bir kahvehane sahnesinde geçebilir; küçük bir enfiye kutusu da bu sahnelerin parçası olabilir. Ne kadar çekildiği bir ölçüyle belirtilebilir: bir tutam enfiye, biraz enfiye. Kalıp bir alışkanlığı, bir keyif anını ya da bir yaşam biçimini dile getirebilir. Anlatıcı onu bir kişinin tanıtıcı özelliği olarak da kullanabilir.

Örnek Cümleler

  1. Dedem öğle yemeğinden sonra gümüş kutusunu açar, keyifle enfiye çeker, ardından art arda hapşırırdı.
  2. Romanın yaşlı kâtibi, uzun dilekçeleri yazarken arada bir enfiye çekip kalemini yeniden mürekkebe batırıyordu.
  3. Kahvehanenin köşesinde tavla oynayan ihtiyarlar, her oyunun sonunda birbirine kutu uzatıp enfiye çekerdi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümle şöyledir: Gözleri dönmüş bir hâlde kendisini sokağa atar, bol enfiye çekerek akşamlara kadar bir başına dolaşır. Kalıp burada bir yürüyüşe eşlik eden bir alışkanlık olarak geçer; kişinin hâli gözleri dönmüş sözüyle verilir. Bol sözü, çekilen tozun azımsanmayacak miktarda olduğunu düşündürür.

Nefes çekmenin ilk anlamı, sigaranın ya da başka bir şeyin dumanını içine çekmektir. Enfiyede ise duman yoktur; içeri alınan, tütünden yapılmış bir tozdur ve burundan çekilir. İkisinde de bir şey soluk yoluyla içeri çekilir; nefes çekmenin tanımı bunun tütün olmasını şart koşmaz.

Atasözüne göre insanı alışkanlıklarından, huylarından vazgeçirmek mümkün değildir. Yıllardır enfiye çeken bir kişi de kutusunu kolay kolay bırakmaz. Atasözü huyun kalıcılığını genel olarak söyler; kalıp ise somut bir keyfin adıdır.