Atasözü

Ergen Gözüyle Kız Alma, Gece Gözüyle Bez Alma Ne Demek?

Anlamı

insan hiçbir şeyi incelemeden, gözü kapalı biçimde almamalıdır.

Detaylı Açıklama

Ergen gözüyle kız alma, gece gözüyle bez alma atasözü, insanın hiçbir şeyi incelemeden, gözü kapalı biçimde almaması gerektiğini öğütler. Ergen burada evlenme çağına gelmiş bekâr genç demektir; bez ise dokunmuş kumaştır. Atasözü iki alımı yan yana koyar: bir eş seçimini ve bir kumaş alışverişini. Ergen gözü, evlenme isteğiyle karşısındakini olduğundan güzel görebilen bir bakışı düşündürür; gece gözü ise karanlıkta kumaşın rengini, dokusunu seçemeyen bir bakıştır. İki durumda da göz açıktır ama görmez. Tanımdaki gözü kapalı öbeği bu yanılgıyı adlandırır. Atasözü bir evlilik kararında, bir ev ya da araba alımında, bir ortaklıkta ya da aceleyle yapılan bir alışverişte söylenebilir. Bir öğüt ya da bir pişmanlık sözü olarak duyulabilir.

Örnek Cümleler

  1. Nişanlısının huyunu hiç sormadan, yalnız güzelliğine bakıp evlenen Barış, ilk aylardaki kavgalardan sonra annesinin uyarısını anlıyordu; ergen gözüyle kız alma, gece gözüyle bez alma.
  2. Akşam karanlığında pazardan aldığı perdelik kumaşın sabah lekeli çıktığını gören Ayten iç çekti; ergen gözüyle kız alma, gece gözüyle bez alma.
  3. Yalnız fotoğraflarına bakarak aldığı arabanın motoru ilk hafta bozulunca Tarık kendine kızdı; ergen gözüyle kız alma, gece gözüyle bez alma.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Atasözüne göre geceleyin iyi iş yapılamaz; karanlıkta göz kör gibidir. Gece gözüyle bez alma öbeği aynı düşünceyi bir alışverişe uygular: kumaşın kusuru gece görünmez. Biri gecenin bütün işlere etkisini, öteki tek bir alımı anlatır.

Anasına bak, kızını al, kenarına bak, bezini al atasözü, bir kızın karakterini öğrenmek isteyenlerin anasının durumunu göz önüne alırsa aldanmayacağını söyler. Onda da kız ile bez yan yana geçer: bezin kenarına bakılır. Ergen gözüyle diye başlayan söz incelemeden almayı yasaklar, bu atasözü ise neye bakılacağını gösterir.

Aklın süzgecinden geçirmek, etraflıca düşünmek, çok iyi muhakeme etmektir. Atasözü bir eş ya da bir kumaş seçerken tam olarak bunu ister. Süzgeç görüntüsü kusurların ayıklanmasını, atasözündeki gece ve ergen gözü ise bu ayıklamanın yapılamadığı bakışları anlatır.