Deyim

Eşek Kadar Ne Demek?

Anlamı

hkr. büyük, iri, aşırı derecede gelişmiş.

Detaylı Açıklama

Eşek kadar, büyük, iri, aşırı derecede gelişmiş anlamında kullanılan aşağılayıcı bir benzetmedir. Tanımdaki hkr. kısaltması, kalıbın hakaret amacıyla söylendiğini gösterir. Kalıp boyutu bir eşeğin iriliğiyle ölçer; kimi zaman iriliğe uymayan bir davranışı küçümsemek için de kullanılır. Kalıp bir yaşı ya da bir boyu nitelerken bir azar taşıyabilir: eşek kadar adam oldu, hâlâ annesinden harçlık istiyor. Bu kuruluşta konuşan, kişinin bedeninin büyüdüğünü ama aklının ya da sorumluluğunun büyümediğini söyler. Kalıbın kırıcılığı, kişiyi bir hayvanla ölçmesinden gelir. Kalıp bir eşyayı da niteleyebilir: eşek kadar bir dolap. Bu kullanımda küçümseme hafifler, abartılı bir büyüklük öne çıkar. Söz kırıcıdır; teklifsiz bir konuşmada, bir öfke anında ya da bir şakada duyulabilir.

Örnek Cümleler

  1. Otuz yaşına gelip hâlâ işe girmeyen oğluna baba kızdı: eşek kadar adam oldun, sorumluluk almayı öğren.
  2. Taşıma şirketinin getirdiği eşek kadar dolap, küçük daire kapısından bir türlü içeri sığmadı.
  3. Eşek kadar delikanlının sokakta ağlayarak oyuncak için tutturmasına teyzesi utandı ve onu hemen eve götürdü.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Dağ gibi, çok büyük, çok iri, çok güçlü demektir ve bir övgü ya da bir hayranlık da taşıyabilir. Eşek kadar ise iriliği aşağılayıcı bir benzetmeyle anlatır. İkisi de büyüklüğü bildirir; biri yüceltir, öteki küçümser.

Yumruk kadar, bir yandan çok iri, büyük, öbür yandan küçücük anlamına gelir. Eşek kadar ise yalnız iriliği anlatır ve küçüklük anlamı taşımaz. İki kalıp kadar sözüyle bir ölçü kurar; yumruk iki yöne açılabilir, eşek tek yöne bakar.

Atasözüne göre anlayışsız kişi ne kadar yaşlanırsa yaşlansın baş olacak bir olgunluğa ulaşamaz. Eşek kadar adam olup hâlâ çocukça davranan kişiye yöneltilen azar da aynı yargıya dayanır: yaşın ve bedenin büyümesi aklın büyüdüğünü göstermez.