Anlamı
yeni bir şey edinildiğinde eskisi hemen elden çıkarılmamalıdır.
Detaylı Açıklama
Eskisi olmayanın yenisi olmaz atasözünün öğüdü açıktır: yeni bir şey edinildiğinde eskisi hemen elden çıkarılmamalıdır. Söz bir ev düzenini düşündürür: yeni bir giysi, yeni bir eşya ya da yeni bir araç alındığında eskisi atılmaz, bir kenarda tutulur. Sözün kuruluşu eskiyle yeniyi birbirine bağlar: eskiye sahip çıkmayanın yeniye de sahip olamayacağını söyler. Tanımdaki hemen sözü de önemlidir; atasözü eskinin sonsuza dek saklanmasını değil, aceleyle elden çıkarılmamasını ister. Söz tutumlu bir ev yönetimini, ihtiyatlı bir esnafı ya da her yeni ürüne koşan birine verilen öğüdü anlatabilir. Kalıbın acarı sözcüğüyle kurulan bir biçimi de vardır. Konuşan bir büyük, bir komşu ya da kendi deneyiminden ders almış biri olabilir.
Örnek Cümleler
- Yeni buzdolabı gelince eskisini hemen satmak isteyen oğluna annesi, onu bir süre bodrumda tutmasını söyledi; eskisi olmayanın yenisi olmaz.
- Yeni telefonunu alan Burak eskisini çekmecede sakladı, yenisi bozulunca da onu hemen kullandı; eskisi olmayanın yenisi olmaz.
- Yeni perdeler alınca eskilerini atmayıp bir sandıkta tutan Gülsüm Hanım, misafir odasını döşerken onlardan yararlandı; eskisi olmayanın yenisi olmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Tay yetişmedikçe ata paha biçilmez, iş gören bir şeyin yerine yenisi alınmadığı sürece eskisinin değerinin ölçülemeyeceğini söyler. Bu da eskiyi aceleyle gözden çıkarmamak için bir gerekçedir: eskinin değeri, yenisi edinildikten sonra anlaşılır.
Artık mal göz çıkarmaz, malın fazlasının elden çıkarılmaması gerektiğini, çünkü bir gün lazım olacağını söyler. Eskisi olmayanın yenisi olmaz da fazla gibi görünen eskiyi saklamayı öğütler. Biri her türlü fazla mal için, öteki yenisi alınmış eski bir şey için söylenir.
Eskisini aratmamak, yenisinin eskisinin yerini doldurabilmesi, yokluğunu sezdirmemesidir. Yeni bir şey eskisini aratmıyorsa eskiyi saklamanın gereği azalır. Atasözü ise bunun önceden bilinemeyeceğini düşündürür: yenisinin eskiyi aratıp aratmayacağı zamanla anlaşılır.