Anlamı
bütün bildiklerini açıklamak.
Detaylı Açıklama
Eteğindeki taşı dökmek, bütün bildiklerini açıklamak anlamındadır. Kalıp bir görüntüye dayanır: eteğine taş doldurmuş biri onları yere boşaltır. Taşlar kişinin içinde tuttuğu bilgileri, düşünceleri ya da kırgınlıkları düşündürür; dökmek ise onları saklamadan ortaya koymaktır. Tanımdaki bütün sözü önemlidir: kişi bir bölümünü değil, bildiği her şeyi söyler. Kalıp uzun süre susmuş birinin sonunda konuşmasını, bir toplantıda birikmiş şikâyetlerin dile getirilmesini ya da bir sorgu sırasında bir itirafı anlatabilir. Konuşan bu açıklamayı bir rahatlama, bir öfke ya da bir hesaplaşma olarak görebilir. Kalıp tehdit biçiminde de kurulur: konuşursam eteğimdeki taşı dökerim. Taşlar döküldükten sonra geri toplanamaz. Açıklanan bilgiler bir başkasını zor duruma düşürebilir; kalıp bu yüzden bir gerilim de taşır.
Örnek Cümleler
- Yıllarca sesini çıkarmayan muhasebeci, emekli olurken yönetim kurulunda eteğindeki taşı döktü ve bütün usulsüzlükleri anlattı.
- Aile toplantısında sabrı taşan küçük kardeş eteğindeki taşı döktü; çocukluğundan beri biriktirdiği bütün kırgınlıkları sıraladı.
- Sorgu odasında saatlerce direnen zanlı, sonunda eteğindeki taşı dökünce soygunun bütün ayrıntıları ortaya çıktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bülbül gibi söylemek, hiçbir şey saklamadan bildiklerini söylemek, itiraf etmektir; iki deyimin tanımları burada çok yakındır. Bülbül gibi söylemek tanımına bir itirafı da katar; eteğindeki taşı dökmek ise görüntüsünü eteğe doldurulmuş taşlardan alır.
Baklayı ağzından çıkarmak, açık söylemekten kaçındığı bir sorunu sonunda açıklamaktır; tanım söylenmesi güç bir konuya bakar. Eteğindeki taşı döken kişi ise bütün bildiklerini söyler. İkisinde de saklanan bir şey açığa çıkar; biri çekinilen konuyu, öteki bilinenlerin bütününü öne çıkarır.
Bu atasözü bir sırrın en yakın dosta bile söylenmemesi gerektiğini öğütler. Eteğindeki taşı döken kişinin açıkladıkları bir sır da olabilir, birçok kişinin bildiği şeyler de. Açıklanan bir sırsa atasözünün uyarısı akla gelir; kalıp ise yalnız bilinenlerin söylenmesini anlatır.