Deyim

Eteğini Başına Atmak (sarmak) Ne Demek?

Anlamı

birini azarlamak, onur kırıcı sözlerle suçlamak.

Detaylı Açıklama

Eteğini başına atmak, birini azarlamak, onur kırıcı sözlerle suçlamak anlamındadır. Kalıp sarmak fiiliyle de söylenir: eteğini başına sarmak. Tanımın iki parçası birbirini ağırlaştırır: azarlamak bir kızgınlığı, onur kırıcı sözlerle suçlamak ise karşıdakini küçük düşürmeyi anlatır. Kalıbın görüntüsü sert bir çıkışmayı düşündürür; bu çıkışmanın öfkeyle mi, soğukkanlılıkla mı yapıldığını tanım söylemez. Kalıp bir aile kavgasında, bir iş yerindeki sert bir çıkışmada ya da bir mahalle tartışmasında geçebilir. Azarlanan kişi o anda susabilir de, karşılık verip kendini savunmaya çalışabilir de; kalıp bunu karşıdakine bırakır. Kalıbı anlatan kişi azarlayanı da eleştirebilir; kalıp sözlerin haddi aştığını düşündürür. Suçlamanın haklı olup olmadığı kalıpta belirtilmez; kalıp sözlerin kırıcılığını öne çıkarır.

Örnek Cümleler

  1. Kayınvalide, yemeği geç hazırlayan gelinin bütün misafirlerin önünde eteğini başına attı.
  2. Müdür, raporda tek bir hata bulunca genç memurun eteğini başına atıp onu tembellikle suçladı.
  3. Komşu çocuğunun topu camını kırınca yaşlı adam, kapıya çıkan annenin eteğini başına attı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Zılgıt vermek, korkutmak, çıkışmak, azarlamak, gözdağı vermektir; deyimin karşılıkları bir azarı da, bir gözdağını da anlatabilir. Eteğini başına atmak ise azarı onur kırıcı bir suçlamaya vardırır. Biri çıkışmayı ya da korkutmayı, öteki onur kırıcı bir suçlamayı öne çıkarır.

Köpek yese kudurur, çok ağır ve onur kırıcı sözler için kullanılır; sözlerin ağırlığını abartılı bir görüntüyle anlatır. Eteğini başına atan kişinin sözleri de bu ağırlıkta olabilir. Kalıp bir eylemi, söz ise o eylemde kullanılan sözlerin niteliğini adlandırır.

Bu atasözü, hakaret, ağır söz gibi gönül kırıcı davranışların unutulmayacağını söyler. Eteği başına atılan kişi de duyduğu onur kırıcı suçlamaları kolay kolay unutmaz. Atasözü sözün bıraktığı izi, kalıp bu izi bırakan azarı anlatır.